Ακούσατε ακούσατε. Θρασείς και ματαιόδοξοι, άπληστοι και προκλητικοί, οι άνθρωποι τολμούν να πάρουνε τη θέση του Θεού. Μεγέθους γόμας μολυβιού και ηλικίας 15 περίπου εβδομάδων, το πρώτο τεχνητό μυαλό περνάει πλέον στα πρακτικά της ιστορίας.

Πληροφορίες τεχνικές περί της έρευνας μπορεί να βρει κανείς σε πολλά άρθρα, ωστόσο εδώ ας πάρουμε άλλο δρόμο: ας μεγαλώσουμε μαζί με το εμβρυακό αυτό μυαλό και ας σκεφτούμε δίπλα του. Ας φανταστούμε όπως φαντάζεται αυτό, θρέμμα της επιστήμης, της λογικής και της συνέχειας.

Ένα μυαλό λοιπόν, ανεπτυγμένο σε εργαστήριο, και πολλά απ' τ' άλλα συντεταγμένα απέναντί του. Είναι κι αυτό πρώτη μορφή μιας κάποιας κοινωνικοποίησης, δε λέω, ίσως η πρώτη φάση αποδοχής. Αλλά ας αναλύσουμε τους λόγους που μπορεί να συμβαίνει κάτι τέτοιο.

Από τα συναισθήματα ίσως το πιο αμφιλεγόμενο που νιώθουμε είναι ο φόβος. Απόλυτός μας σύμμαχος όσο ανεβαίναμε στην τροφική αλυσίδα, τώρα ο ρόλος του μυστήριος και σκοτεινός. Δυνάστης συνειδήσεων, δικτάτορας διαχωριστής πράξεων και θεωρίας. Μα γενεσιουργός αιτία, παράλληλα, του δρόμου που διανύσαμε και φτάσαμε ως εδώ. Πως χρειαζόμασταν το βούρδουλα, κάπου να υπάρχει σεβασμός, προσεκτικά να ελισσόμαστε για να νικάμε με εξυπνάδα δυνατότερους εχθρούς μας.

Κι έτσι φοβόμαστε, ίσως γιατί έτσι μαθαίναμε από πάντα, στην ασαφή μας θέση μέσα στο χάος του σύμπαντος. Σαν ότι φτάσαμε στην κορυφή αλλά ξεμείναμε από κίνητρα, τώρα που φτάνουμε ψηλά η ισορροπία μας χάνεται. Κι έτσι, παμπόνηρα, η τάση μας για εξέλιξη ανέδειξε φαντάσματα και μύθους, κίνητρα δράσεων και νόμους, μες στην προσπάθεια να συσπειρώσουμε το είδος μας σε έναν κοινό σκοπό. Πως χρειαζόμασταν το βούρδουλα, κάπου να υπάρχει σεβασμός, δεμένοι για να ζούμε μεταξύ μας, αλλιώς η ισορροπία αυτή θα εξέλειπε με απρόβλεπτες συνέπειες.

Η συνταγή αυτή δούλεψε καλά, χιλιάδες χρόνια. Κι όμως πως γύρισε ο τροχός, και πως περνάμε ξαφνικά σε τεχνολογικών αλμάτων εποχές, τόσο ψηλών που αυτοί που πιάνονται απ' τη γη δεν δύναται να χαλιναγωγήσουν πια. Και ξάφνου να’ τη, η εκροή πληροφορίας, κι η πρόσβαση στη γνώση μοιάζει πλέον απεριόριστη. Πως μόνο ξαφνικά μπορούσαμε πρόσβαση σε τέτοια γνώση να είχαμε, πριν να προλάβουν να δεσμεύσουν κι αυτή.

Κι εκείνοι που δυνάστευαν αιώνια συνειδήσεις, μοιάζουν χαμένοι τώρα στου μικρόκοσμού τους τις αβάσιμες θεωρίες. Τώρα ουρλιάζουν για μια στάλα εξουσίας, τώρα φωνάζουν και μισούν. Μα ολοένα περισσότερο αγνοούνται, και γραφικοί τείνουν να γίνουν, φαντάσματα κι οι ίδιοι κάποιας άλλης εποχής. Τώρα τα κάστρα ένα-ένα καταρρέουν, και η αλήθεια δραπετεύει και ξεχύνεται ολοένα πιο ελεύθερη. Και τα κηρύγματα δεν έχουν πλέον βαρύτητα και σημασία γιατί ο κόσμος έχει τα μέσα να σχηματίσει πλέον τη δική του άποψη, χωρίς ρήτορες και δήθεν γνωστικούς.

Κι αυτό είναι τώρα που φοβούνται οι ως τώρα κάτοχοι των συνειδήσεων. Ότι θα δούμε μια αλήθεια που και οι ίδιοι δεν παραδέχονται, κι ότι, απλώς, την πλάτη μας θα τους γυρίσουμε και ότι θα ξεχαστούν γιατί η εποχή θα τους περάσει. Μα αν πρέπει κάτι εμείς να φοβηθούμε, θα είναι η εξάρτησή μας από αυτούς σαν κοινωνία. Κι η ματαιότητα που ίσως μας πλημμυρίσει, εάν αντιληφθούμε τελικά ότι αντίκρισμα δεν έχει η στάση μας σε αυτή τη ζωή σε κάποια μετά θάνατον.

Μα αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα του είδους μας, της ανιδιοτέλειας. Οι μέχρι τώρα οδηγίες είναι νόμοι, δε μας μαθαίνουν να σκεφτόμαστε. Τηρούμε εντολές και καβατζώνουμε μια θέση στον Παράδεισο. Εάν μας έλεγαν πως δεν υπάρχει τέτοια θέση, θα κάναμε το ίδιο; 

Ως τώρα αντιλαμβανόμασταν την πραγματικότητα μας φιλτραρισμένη μέσα από την φαντασιακή εξιδανίκευσή της. Όσο απογυμνώνουμε τις αισθήσεις μας από τους αντιπερισπασμούς της ουσιαστικής ματαιοδοξίας μας, η πραγματική πραγματικότητα μάς εμφανίζεται ανελέητη. Το τι θα φέρει αυτό μένει μονάχα να το δούμε, και η απάντηση μας περιμένει στα κοντά.

Ας μην παρασυρόμαστε, η αλήθεια είναι δίκοπο μαχαίρι. Αν έρθουν όμως εποχές που ο σκοταδισμός, η εξουσιολαγνεία και η εκμετάλλευση θα δώσουv τη θέση τους στην ανιδιοτέλεια, ίσως και να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε με την απαιτούμενη υπευθυνότητα τη γεωμετρικά αυξανόμενή μας εξέλιξη και να την μετατρέψουμε σε πραγματική πρόοδο.

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.