Φοβάμαι τους ανθρώπους, που με καταλερωμένη τη φωλιά, πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου.

Κατεξοχήν πολιτικός ποιητής, τουλάχιστον έτσι χαρακτηρίστηκε. Ο Μανόλης Αναγνωστάκης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και σπούδασε Ιατρική, όμως η ενασχόλησή του με την τέχνη της ποίησης ξεκίνησε ήδη από το 1942. Μέσω της ποίησής του μίλησε για την αλλοτρίωση της εποχής του. Στρατευμένη τέχνη για πολλούς, με στόχο να ευαισθητοποιήσει, να αφυπνίσει τον λαό με τον πιο παράδοξο τρόπο: την ίδια του την τέχνη και τα ίδια του τα γραπτά. Με τα ποιήματά του έλαβε πολιτική θέση, έκρινε και μίλησε ανοιχτά για αυτά που πολλοί αποφάσισαν να αποσιωπήσουν.

Μιλώ για τα τελευταία σαλπίσματα των νικημένων στρατιωτών
Για τα κουρέλια από τα γιορτινά μας φορέματα
Για τα παιδιά μας που πουλάν τσιγάρα στους διαβάτες.

Πώς μπορούσε άλλωστε να πράξει διαφορετικά, ανήκοντας στους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς όπου δεν μπορούσε παρά να μιλήσει μέσω της πένας του για όλα αυτά. Κατοχή, χούντα, εξέγερση. Πολιτικά γεγονότα στα οποία η σιωπή μόνο συνενοχή μπορεί να θεωρηθεί. Η τέχνη οφείλει να υπηρετείται αλλά παράλληλα να υπηρετεί τον άνθρωπο και τις αξίες του.

Εξαιτίας της πολιτικής του δράσης, ο ίδιος φυλακίστηκε. Καταδικάστηκε ακόμη και σε θάνατο, από τον οποίο όμως γλύτωσε μέσω της γενικής αμνηστίας. Μαζί με πολλούς άλλους ποιητές εκείνης της γενιάς που χαρακτηρίστηκαν ως πολιτικοί, φυλακίστηκε την περίοδο 1948 έως και το 1951.

Και όταν αποφάσισε πως ήρθε η ώρα ο ίδιος να αποσιωπήσει, να σταματήσει να γράφει, το δήλωσε ευθέως: 

Στο αλλοιωμένο τοπίο της εποχής μας δε θα ξαναγράψω, γιατί το έργο μου το ολοκλήρωσα. Επιλέγω τη σιωπή.

Ωστόσο, ακόμη και εάν σταμάτησε να υπηρετεί την ποίηση ως τέχνη, ξεκινά να γράφει εντατικά για την Αυγή. Ακόμη και εκεί δε διστάζει να στηλιτεύει όσα επιθυμεί να υπερασπιστεί.

Παράλληλα όμως με τα πολιτικά του κείμενα, εκδίδει και λογοτεχνικά. Δεν ήταν πάντοτε ακραιφνές το πολιτικό στοιχείο στα έργα του και ο ίδιος δε θεωρούσε τον εαυτό του μονάχα πολιτικό ποιητή. Το ερωτικό στοιχείο αναρίθμητες φορές δέθηκε με το πολιτικό. Έμεινε γνωστός ως ο ποιητής της ήττας, μαζί με μία ολόκληρη γενιά όπου είδε το κομμουνιστικό όραμα να μην ανταποκρίνεται στις αρχικές του προσδοκίες.

Κι ήθελε ακόμη πολύ φως να ξημερώσει. Όμως εγώ, δεν παραδέχτηκα την ήττα.

Ενταγμένος στο ΚΚΕ, βλέπει τη διάψευση στα οράματα της αριστεράς, κατανοεί τις παθογένειές της. Η τέχνη, λένε, καταφέρνει να διατυπώσει με απλό τρόπο όλα εκείνα που οι διανοούμενοι εκφράζουν με δύσκολο και πολλές φορές ακατανόητο τρόπο. Εκείνος, στην προκειμένη περίπτωση, διανοούμενος και ποιητής ταυτοχρόνως, μιλά για όλα αυτά ώστε εύκολα να αντηχούν στο αυτί.

Η αλήθεια, άλλωστε, είναι αρκετά σκληρή. Δε χρειάζεται έντονα λόγια και περαιτέρω κραδασμούς για να γίνει αντιληπτή.  

Ξέρω: κηρύγματα και ρητορείες πάλι, θα πεις.

Ε ναι λοιπόν! Κηρύγματα και ρητορείες.

Σαν πρόκες πρέπει να καρφώνονται οι λέξεις. Να μην τις παίρνει ο άνεμος.

Πεθαίνει στην Αθήνα στις 23 Ιουνίου 2005, αλλά καταφέρνει να μείνει ζωντανός μέσω της ποίησής του. Τα έργα του διαχρονικά, άλλες φορές αυτούσια και άλλες φορές με την αλλαγή ορισμένων λέξεων.

Τώρα είναι απλός θεατής. Ασήμαντος ανθρωπάκος μέσα στο πλήθος.

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.