Ενώ το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης δόθηκε προ ολίγων ημερών, το Χαλέπι συνεχίζει να βομβαρδίζεται και άμαχοι συνεχίζουν να πεθαίνουν. Εν ολίγοις, πού βόσκει η υποτιθέμενη ειρήνη τους κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει. Αλλά ας όψεται.

Κάθε θεσμός άλλωστε δεν είναι τίποτα παραπάνω από ένα κοινωνικό επινόημα που αναγκάζονται οι άνθρωποι να εφεύρουν γιατί δεν είναι ικανοί να διαχειριστούν την αναρχία τους. Επομένως δημιουργούν μία επινοημένη τάξη όπως είναι οι θεσμοί και αυτός των Νόμπελ είναι ένας θεσμός που αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα παράδοξα της εποχής. Όσο τα βραβεία λαμβάνουν χώρα, η θεωρία περί ειρήνης γράφεται και ξαναγράφεται και ενώ προβάλλονται άτομα που με τις δράσεις τους αξίζουν ετούτη την απονομή, άλλοι βρίσκονται στο έλεος του πόλεμου. Άλλοι πάλι εμφανίζουν το πιο αδυσώπητο πρόσωπο του φασισμού που βιώνει η σύγχρονη εποχή.

Δεν είναι και αδιανόητο που οι Ελληνίδες γιαγιάδες που ανιδιοτελώς βοηθούσαν τους πρόσφυγες δεν πήραν το βραβείο. Αυτό και εάν θα αποτελούσε παράδοξο. Δίπλα σε αυτές τις προσωπικότητες αντιτάσσονται καθημερινά οι πολίτες του Ωραιόκαστρου, οι υποτιθέμενοι αγανακτισμένοι που δεν είναι τίποτα παραπάνω από φασιστάκια, καθώς και άλλα πολλά εξωφρενικά παραδείγματα που κατά καιρούς βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Παράδοξα για να γελάς και να κλαις για της ανθρώπινη κατάντια ταυτοχρόνως.

Όσες ψηφοφορίες ηλεκτρονικές και εάν υπάρξουν, όσοι υποψήφιοι και νικητές λάβουν το βραβείο με τα χρόνια, αν η δράση περιορίζεται σε μεμονωμένους ανθρώπους, η ειρήνη θα συνεχίσει να αποτελεί μία ουτοπία. Η έννοιά της θα παραμένει στα βιβλία, στα Νόμπελ και σε στίχους που γράφονται, μα όχι ως απτή και πραγματική έννοια που βιώνει ο οποιοσδήποτε.

Πώς μπορείς να δεχτείς την ειρήνη όταν δεν είναι ολική, δίχως να διακρίνεται σε χώρες; Είναι λες και αυτομάτως χάνει εξ’ ολοκλήρου το νόημά της από τη στιγμή που δεν υφίσταται παντού, δεν είναι πλεονέκτημα όλων ανεξαιρέτως. Εκτός και εάν τα παιδιά σε Αφρική, Ασία, Λατινική Αμερική είναι όντα ενός κατώτερου θεού. Σαν, εν τέλει, η πλειονότητα του πλανήτη να μη ζει υπό τις συνθήκες που θεωρούνται αυτονόητες για εμάς. Λες και εμείς που διαβάζουμε το κείμενο, που βλέπουμε τα Νόμπελ, αποτελούμε τους τυχερούς της υπόθεσης. Για εκείνους, όμως, η ειρήνη είναι ποθητή. Κανένα Νόμπελ δεν τους ενδιαφέρει.

Σαν να βλέπω ένα παιδί από τη Σύρια και από το Αφγανιστάν να παρακολουθούν την απονομή των Νόμπελ Ειρήνης. Τι τραγική επινόηση να μοιάζει για τους ίδιους. Τα σπίτια τους να γκρεμίζονται, οι γονείς τους να πεθαίνουν από τους βομβαρδισμούς και οι άνθρωποι του δυτικού κόσμου να παρακολουθούν τις ψευδαισθήσεις. Κωμικοτραγική κατάσταση.

Σίγουρα, όλοι αυτοί που έλαβαν Νόμπελ Ειρήνης, είχαν και κάποιο λόγο για να προωθηθούν. Σε κάτι συντέλεσε η δράση τους που δεν το έκανε η δική μας. Έβαλαν και αυτοί ένα λιθαράκι στο να χτίσουν την έννοια της οικουμενικής ειρήνης και ας μην το κατάφεραν σε τελικό στάδιο. Δεν είμαι απαισιόδοξη με τα Νόμπελ ως θεσμό αυτό καθεαυτό. Είμαι όμως κάθετη πως το νόημα της ειρήνης δε βρίσκεται στην απονομή ενός βραβείου, παρά απέχει πολύ από εκεί.

Μα ας μη γελιόμαστε, όσο το συμφέρον είναι κυρίαρχος θεμέλιος λίθος, το χρήμα ο μοναδικός θεός που σου διδάσκει ως ορθό να σκοτώσεις υπέρ του και η μισαλλοδοξία των ανθρώπων αρκετή ώστε να υποβαθμίζει λαούς, ειρήνη δε θα υπάρξει, όσα βραβεία και εάν δοθούν. Διότι όλα τα παραπάνω και ακόμη περισσότερα θα στέκονται εμπόδιο στον δρόμο προς αυτήν. 

Τα Νόμπελ Ειρήνης δε θα πάψουν να αποτελούν παράδοξα για τον εξής λόγο: Η ειρήνη είναι το άκρως αντίθετο του πολέμου. Πόλεμοι για ιμπεριαλιστικούς σκοπούς, τάχα μου θρησκευτικοί, πυρηνικοί, παγκόσμιοι, εμφύλιοι. Χίλια δύο επίθετα δίπλα στην λέξη αυτή και ξαφνικά η ειρήνη, μόνη της στην αντίθετη όχθη, μοιάζει δυσπρόσιτο σενάριο. Ο άνθρωπος επιθυμεί να βρίσκει προσχήματα να της καταπατά την έννοια καθ’ όλη τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας.

Μακάρι, λοιπόν, τα Νόμπελ Ειρήνης να ήταν συνυφασμένα με την παγκόσμια ειρήνη. Μία διαδικασία που δεν είναι στη σφαίρα της υπόθεσης και της συγκεκριμένης ανά τακτές περιοχές ειρήνης. Να μπορούσαμε να δώσουμε ειρήνη σε όλον τον κόσμο, όπως μοιράζουμε κάθε χρόνο τα Νόμπελ υπέρ αυτής. Τόσο δύσκολο να είναι; Ίσως η ανθρώπινη φύση είναι αδύνατον να αλλάξει. Ίσως όμως κοινωνικό επινόημα να είναι και η σκληροτράχηλη αυτή φύση.

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.