Αν μας ζητούσαν να περιγράψουμε τα Χριστούγεννα με μερικές απλές και καθημερινές λέξεις, σίγουρα ανάμεσά τους θα βρίσκαμε και τις εξής δύο: κουραμπιές και μελομακάρονο.

Οι κουραμπιέδες και τα μελομακάρονα είναι η γεύση και των άρωμα των Χριστουγέννων. Βούτυρο, κανέλα, πορτοκάλι, ζάχαρη.

Το να περάσουν γιορτές χωρίς έστω μια δοκιμή τους, θωρείται το λιγότερο ιεροσυλία. Είτε αγαπάμε τους κουραμπιέδες, είτε τα μελομακάρονα, είτε και τα δύο χωρίς διακρίσεις αν δεν κολλήσουν τα χέρια απ’ το σιρόπι ή αν δε γίνει ο τόπος χάλια απ’ την άχνη, Χριστούγεννα δε νοούνται.

Ο κουραμπιές πήρε τ’ όνομα του από την τούρκικη λέξη kurabiye που σημαίνει ξηρό μπισκότο, kuru=ξηρός και biye=μπισκότο. Ένα γλύκισμα που αντέχει στο χρόνο, στολισμένο με άχνη ζάχαρη και ξηρούς καρπούς ήταν ό, τι έπρεπε για να γίνει γιορτινό σύμβολο. Σαν χριστουγεννιάτικο έθιμο, ο κουραμπιές είναι πολλά χρόνια μαζί μας, όχι όμως όσα και τα μελομακάρονα. Η μεγαλύτερη απόδειξη, είναι η απώλεια της λέξης, από τα λεξικά του Βυζαντίου. Η πρώτη αναφορά γίνεται σε κείμενο του Ροΐδη (Η ιστορία μιας γάτας) όπου ένας γέρος αναπολεί τους κουραμπιέδες επί της εποχής του Όθωνα. Επιπλέον, μια άλλη αναφορά της λέξης, δίνεται από τους Μικρασιάτες με την λέξη «τερμπιές», όπου επεξήγεται ως «ανατροφή» (στην προκειμένη περίπτωση, το γλυκό με το οποίο μεγάλωσαν τα παιδιά).

Το μελομακάρονο απ’ την άλλη έχει τις ρίζες του στην αρχαία Ελλάδα. Πρώτο συνθετικό το μέλι και δεύτερο το μακαρόνι που προέρχεται από τη λέξη Μακαρωνία που στην αρχαία Ελλάδα ήταν ένα νεκρώσιμο δείπνο με βάση τα ζυμαρικά. Η Μακαρωνία με τη σειρά της πήρε τ’ όνομα της από την αρχαία λέξη «μακαρία» που ήταν ένα είδος ψυχόπιτας που προσφέρονταν μετά τις κηδείες. Περνώντας τα χρόνια η «μακαρία» βουτήχτηκε στο μέλι και μετονομάστηκε στο γνωστό σε όλους μας μελομακάρονο που κάθε άλλο παρά κάτι πένθιμο θυμίζει. Το μέλι κι η γλύκα του το μετέτρεψε στο δεύτερο απόλυτο χριστουγεννιάτικο γλύκισμα.

Τα μελομακάρονα όπως επίσης οι δίπλες, οι λουκουμάδες κι άλλα γλυκίσματα, σε συνδυασμό με καρπούς όπως τα ρόδια, τα κάστανα και τα αμύγδαλα θεωρούνται σύμβολα ευτυχίας και αφθονίας. Άλλωστε το μέλι απ’ την αρχαιότητα το χρησιμοποιούσαν στις γιορτές ως σύμβολο γονιμότητας και ευζωίας. Γι’ αυτό κι ο λαός, έχει συνδέσει τα μελομακάρονα μ’ αυτά που επιθυμεί να του φέρει ο καινούργιος χρόνος.

Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου ο κουραμπιές ήταν ο στρατιώτης στα μετόπισθεν, δεν έπαιρνε μέρος στη μάχη. Έτσι κουραμπιές αποκαλείται ειρωνικά ο άκαπνος, ο ανεκπαίδευτος αλλά και ο δειλός στρατιώτης κι αργότερα αυτό που λέμε «βουτυρόπαιδο». Το παρατσούκλι «κουραμπιέδες» δόθηκε κατ’ εξοχήν στους στρατιώτες του Μουσολίνι.

Το μελομακάρονο σατιρίζεται στα ποντιακά ανέκδοτα. «Γιατί βάζουν οι Πόντιοι μέλι στα μακαρόνια;», «Για να φτιάξουν μελομακάρονα.»

Η παράδοση και τα έθιμα λένε, επίσης, πως αν δεν ψηθούν στην κουζίνα του σπιτιού, οι κουραμπιέδες και τα μελομακάρονα, το σπίτι δε θα μυρίσει Χριστούγεννα.

Κάπως έτσι, τώρα ξέρουμε λίγο καλύτερα τι τρώμε. Γιατί όλα κουβαλούν την ιστορία τους, μικρά και μεγάλα, σημαντικά και λιγότερο σημαντικά.

Καλά Χριστούγεννα κι αν χάσουμε το μέτρημα πάντα θα υπάρχει μια καλή, αν κι όχι τόσο πειστική, δικαιολογία.

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.