Μεγάλο μέρος του λόγου μας, είτε προφορικού είτε γραπτού, καταλαμβάνουν οι παροιμίες. Τις χρησιμοποιούμε πολύ συχνά για να δώσουμε έμφαση στα λεγόμενα μας ή για κάνουμε το συμπέρασμα μας ισχυρότερο ή για να δείξουμε την ορθότητα των λόγων μας.

Οι παροιμίες είναι μικρές εκφράσεις βγαλμένες από την πολύχρονη πείρα ενός λαού. Συνήθως έχουν αλληγορικό τρόπο έκφρασης και σκοπό να διδάξουν.

Προέρχονται από λαϊκούς μύθους ή ιστορίες, άλλες φορές από φράσεις ιστορικών ή μη προσώπων κι άλλοτε από στίχους λαϊκών τραγουδιών.

Οι παροιμίες έχουν ταυτιστεί σχεδόν σαν αποφθέγματα σοφίας ενώ σε πολλές περιπτώσεις αποτελούν προϊόν λαϊκής πλάνης. «Αφού το λένε τόσοι πολλοί έτσι θα ‘ναι.» αλλά στην ουσία δεν ισχύει. Η ιστορία έχει αποδείξει πως πολλές φορές οι πολλοί κάνουν λάθος άλλωστε. Ο καλύτερος τρόπος για την απόδειξη αυτού είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις οι παροιμίες διαφορετικών πολιτισμών αντικρούονται.

Για παράδειγμα, η ισπανική παροιμία λέει πως η ελπίδα παθαίνει τελευταία κι η τουρκική πως η ελπίδα είναι το ψωμί των φτωχών.

Όπως κι αν έχει όμως, αυτές οι χιλιοειπωμένες εκφράσεις δίνουν άλλο τόνο στο λόγο μας και τις διατηρούμε από γενιά σε γενιά.

Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε παροιμίες αφού κατοικείται από ανθρώπους με διαφορετική κουλτούρα, ήθη κι έθιμα. Μερικές χαρακτηριστικές ελληνικές παροιμίες είναι:

«Ο γέρος θα πάει ή από πέσιμο ή από χέσιμο» για να δείξουμε πως οι ηλικιωμένοι άνθρωποι είναι εύθραυστοι και μπορούν να χάσουν τη ζωή τους από το παραμικρό.

«Ο άδειος ο τενεκές κάνει το μεγαλύτερο θόρυβο». Με την έκφραση αυτή τονίζουμε το πόσα προβλήματα μπορεί να δημιουργήσει ένας κενός, ανόητος άνθρωπος.

«Μοναχός σου μήτε στον παράδεισο». Η μοναξιά δεν αντέχετε ούτε σ’ αυτό που αποκαλούμε παράδεισο. Είναι τόσο ανυπόφορη που δε συγκρίνεται με τίποτα.

«Ο διάβολος έχει πολλά ποδάρια». Τονίζεται η ισχύ του κακού. Το κακό μπορεί να εμφανιστεί με διάφορες μορφές.

«Κάθε πράμα στον καιρό του κι ο κολιός τον Αύγουστο». Είναι αυτό που λέμε σωστό timing. Κάθε τι πρέπει να γίνεται όταν είναι ο καιρός του να γίνει και δε χρειάζεται να εκβιάζουμε καταστάσεις.

«Όσα φέρνει η ώρα, δεν τα φέρνει ο χρόνος όλος». Όλα είναι θέμα στιγμής, και τα καλά και τ’ άσχημα.

«Ο έρως χρόνια δεν κοιτά». Ο έρωτας είναι τόσο απρόβλεπτος κι ισχυρός που μπορεί να φέρει κοντά δυο ανθρώπους με μεγάλη διαφορά ηλικίας.

«Όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, δέκα μέρες κοσκινίζει». Όταν δεν είναι κανείς πρόθυμος να κάνει κάτι, μπορεί να εφεύρει χιλιάδες δικαιολογίες.

«Το καλό πράγμα αργεί να γίνει». Η παροιμία αυτή χρησιμοποιείται για να δώσει κουράγιο και να τονίσει την αξία της υπομονής για καλύτερες μέρες ή καταστάσεις.

«Πριν να δούμε το γαμπρό, στολίσαμε τη νύφη». Η βιασύνη πολλές φορές δεν έχει τα καλύτερα αποτελέσματα.

«Για να το φας το μύγδαλο, πρέπει και να το σπάσεις». Τα καλά απαιτούν κόπο και προσπάθεια.

«Μαθημένα τα βουνά απ’ τα χιόνια». Όπως τα βουνά ξέρουν από κακές καιρικές συνθήκες έτσι κι ένας έμπειρος άνθρωπος γνωρίζει τις κακουχίες και πώς να τις αντιμετωπίσει.

Αν καθίσει κανείς να ψάξει όλες τις ελληνικές παροιμίες θα βρει εκατοντάδες. Άλλες τονίζουν το ίδιο πράγμα με διαφορετικά λόγια, άλλες έρχονται σε σύγκρουση, δεν είναι προνόμιο μόνο άλλων χωρών οι διαφωνία. «Όποιος βιάζεται σκοντάφτει» από τη μία κι απ’ την άλλη «το γοργόν και χάριν έχει».

Παροιμίες για το χρόνο, τους μήνες, την αγάπη, το θάνατο, το μίσος, τη βιασύνη, το καλό και το κακό, το χρήμα, το θάρρος, την υπομονή, την εργατικότητα. Παροιμίες για όλα με μια ιστορία να κρύβεται καλά πίσω απ’ την κάθε μία.

Κάπως έτσι «Βρήκες καιρό, αρμένιζε, καιρό μην περιμένεις γιατί ο καιρός τα πράγματα δεν ξέρεις πώς τα φέρνει».

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.