Street Art. Η τέχνη του δρόμου. Κίνημα, τάση, αντίδραση, ελευθερία. Λίγες από τις λέξεις που βρίσκω κάπως πρόχειρα για να εκφράσω αυτό που φαντάζομαι όταν ακούω τη φράση. Το Street Art συγχέεται συχνά με το graffiti. Κι όχι άδικα, μιας που η τέχνη του graffiti είναι το βασικό εργαλείο για τη Street Art κουλτούρα και πεποίθηση. Η διαφορά τους μικρή, αλλά ουσιώδης. Το Street Art για τους ακαδημαϊκούς γαντζώνεται στη νομιμότητα, ενώ το graffiti στην παρανομία.

Η φάση graffiti δακτυλοδείχνει εκείνους τους καλλιτέχνες, τους ελεύθερους, που τριγυρίζουν στους δρόμους και αποτυπώνουν τη φαντασία τους στους τοίχους με χρώμα, σπρέι, πινέλα και μπογιά, τις ώρες εκείνες που δε θα πιαστούν στα πράσα, δε θα γίνουν αντιληπτοί και καμιά προσαγωγή δε θα τους εμποδίσει να ολοκληρώσουν τη δουλειά τους.

Το Street Art και το Graffiti ξερνιούνται βίαια και παθιασμένα πάνω σε οτιδήποτε μπορεί να τροποποιηθεί και από ένα απλό, μίζερο σκουπιδιαριό μετατρέπεται ταχέως σε μία όαση τέχνης, άποψης, φωνής κι αντίληψης. Τοίχοι, αμάξια, κάδοι απορριμμάτων, παλιά, σκονισμένα παράθυρα, ρολά καταστημάτων, περβάζια στις πλατείες, παγκάκια στα παρκάκια, κορμοί δέντρων, καρέκλες και τραπέζια, πλακόστρωτοι δρόμοι, τρένα και μιας απείρου συνέχειας λίστα ακόμη. Οι δρόμοι του κέντρου της Αθήνας είναι γεμάτoi, πάντως, από δαύτα, είτε από Street Art, είτε από εκείνη την έννοια του παράνομου Graffiti, που χαζεύουμε με τις ώρες κάθε πρωί που ξυπνάμε και λίγο πριν κοιμηθούμε. Eνώ, ζούμε ανάμεσά τους κορδωμένοι περηφάνια, αν θες!

Πατήσια, Κυψέλη, Μεταξουργείο, Σταθμός Λαρίσης, Ομόνοια, Μοναστηράκι, Πλατεία Βάθης, Πλατεία Βικτωρίας, Κουκάκι, Κεραμεικός, η καρδιά της πιο γκρι Αθήνας. Κοιμόμαστε και ξυπνάμε σε μικρά κουτιά άσπρων και γκρι πολυκατοικιών με σκουριασμένα κάγκελα και ετοιμόρροπα μπαλκόνια και εκεί το street art μπαίνει λεπίδα στη ρουτινιασμένη κανονικότητα της καθημερινότητάς μας. Λεπίδα, επειδή μιλούν για όλα τα simple cases ζητήματα που μας απασχολούν. Δεν είναι ούτε απλές ζωγραφιές, ούτε απλά στιχάκια, ούτε μια μουντζούρα που ένας Κώστας, ένας Νίκος ή μία Μαρία σχημάτισαν σε ένα μισογκρεμισμένο τοιχάκι του ερειπίου απέναντι απ’ το σπίτι μας. Ακόμη και το “tagging” (η υπογραφή του καλλιτέχνη πάνω στο θήραμά του) προέκυψε εκ φιλοσοφικών αναζητήσεων, ψυχολογικών αναλύσεων και βιωμάτων επιβίωσης και αλληλεπίδρασης, κάτι που θα μπορούσε να τα κάνει κοιτίδα και λίκνο για την επερχόμενη έναρξη μίας καλλιτεχνικής εξέγερσης και ρεύματος. Ίσως και να ‘χει ξεκινήσει ήδη εν αγνοία μας αυτό!

Οι μεγάλοι ζωγράφοι κατά τη διάρκεια των αιώνων μεγαλουργούσαν και τοποθετούσαν το πραγματικό τους όνομα κάτω από το ανδραγάθημά τους. Οι καλλιτέχνες του δρόμου διατηρούν την ανωνυμία τους, αμβλώνουν τη δημοτικότητα και παραμένουν αφανείς για το ευρύ κοινό. Ίσως επειδή τελικά αυτό που φτιάχνουν να είναι κάτι παραπάνω από ταλέντο, μία εξομολόγηση ψυχής. Προσωπικής, μα και κοινωνικής φύσης. Το street art είναι επαναστατικό, μεθοδευμένο, καλά οργανωμένο και ριζοσπαστικό!

Ο Ινδονέζος Wild Drawing ζωγράφισε την τεράστια κουκουβάγια στην οδό Παλαιολόγου στο Μεταξουργείο και το ρακένδυτο άνδρα στην οδό Μπενάκη στα Εξάρχεια (και όχι μόνο αυτά, μιας που η γειτονιά των Εξαρχείων και άλλες τόσες γειτονιές σε ολόκληρο τον κόσμο πλημμυρίζουν από τα έργα του) και η καλλιτεχνική του ιδιοφυία έγινε viral διεθνώς. Σε έναν τοίχο απέναντι από την πλατεία Αμερικής, επί της Πατησίων, εικονογραφείται μία σφιχτή γροθιά και υπογράφεται από τη θεόρατη φράση «ΧΑΡΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ», ενώ λίγο παρακάτω στην παιδική χαρά και τα ‘μπασκετάκια’ (όπως μας μεγάλωσαν να τα λέμε) της Φυτευτή, κοντά στο Άγιο Νικόλαο και τα Κάτω Πατήσια, ένα εμβληματικό, κόκκινο «Vdekje Faschizmit» (Κάτω ο Φασισμός, εις την αλβανικήν) μας υπενθυμίζει πως τα σύνορα είναι γραμμές βαλμένες απ’ ανθρώπους και πως σε όλην την Οικουμένη οι ανθρώπινες ανάγκες και τα δικαιώματα μιλούν την ίδια γλώσσα. Το μωρό με την πιπίλα είναι του Σταμάτη ( a.k.a. STMTS)!

Στην οδό Νάξου, στα Πατήσια, μία προχειρογραμμένη φράση δίνει ανάσα και πνοή σε ένα εγκαταλελλημένο οίκημα, γράφοντας: «Όσοι δεν οπλίζονται, πεθαίνουν». Παραδίπλα, στην οδό Κρασσά, ένα μπλε σκούρο φόντο φυλακίζει μέσα του τις φράσεις «Eat The Rich» και «Πόλεμος στα Αφεντικά» με ένα πολύ ιδιαίτερο γδυτό, μαύρο κορμό δέντρου χωρίς φύλλα, που καθρεφτίζει τη μαυρίλα μας, και η γωνιά εκείνης της πολυκατοικίας αρχίζει να μιλά. Η ομάδα Street Art Carpe Diem και η ΓΓΝΓ (Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς) καταλαμβάνει και μεταποιεί την υπόγεια διάβαση του Αγίου Ελευθερίου, ενώ η λεπτομέρεια στο αποτέλεσμα μαστουρώνει τη σκέψη. Οι πεζόδρομοι Μεσολογγίου και Τζαβέλα, και γενικότερα τα Εξάρχεια, αποτελούν τη γενέτειρα της τέχνης του δρόμου και μας θυμίζουν πως είμαστε εμείς τα θρεφτάρια της κοινωνίας του Χάους, του πανικού, της οργής και του θυμού. Στην οδό Αθηνάς στο Μοναστηράκι, ο Skitsofrenis αυτοταγκάρεται και μας ενημερώνει ότι το κόνιο είναι δωρεάν. Μήπως να τον ακούσει κάποιος; Ενώ στα Αναφιώτικα, ο Loaf παρακολουθεί τον έρωτα εκεί που τα ζευγάρια απομονώνονται και μοιράζονται ίσως (όπως εκείνος το βλέπει) μία κοινή καρδιά. Τα τρένα, τελικά, ποιος τα βάφει, πώς τα καταφέρνει και γιατί να διακινδυνεύσει να το κάνει; Μήπως αυτή η τέχνη δεν είναι φτιαγμένη μόνο για κηρομπογιές και σπρέι;

Αν συνέχιζα να γράφω, θα έβρισκα πολλά να καταγράψω, γιατί η μητρόπολη των πάντων, όπως συχνά αναφέρομαι στην πρωτεύουσα, μιλάει πολύ παραπάνω ίσως από ό,τι θέλουν κάποιοι εσκεμμένα να πιστεύουν. Από εικαστικής άποψης, τα underground στοιχεία που αποτυπώνονται τριγύρω στο Κέντρο είναι αδιαμφισβήτητο ότι καλλωπίζουν την πόλη στο σύνολό της, η οποία αλλιώς θα ήταν καταδικασμένη στο θάνατο του γκρίζου. Από κοινωνικής άποψης, αντιδρά με σθένος στις τρύπες του συστήματος, στο σάπιο κοινωνικό ιδεώδες και στην απάνθρωπη ανθρωπιά. Μιλάει για έρωτα, για φιλία, για οικογένεια, για πόλεμο, για πολιτική, για κοινωνία, για ιδεολογία, για φασισμό, για δημοκρατία, για αλληλεγγύη, για μόρφωση, για γνώση, για εκπαίδευση, για δικαιοσύνη, για φτώχεια, για ψυχολογία, για αισθήματα, για αξίες, για θάνατο, για γέννηση, για ζωή, για όνειρα, για ευτυχία, για πλάκα. Ελπίζει, αφυπνίζει, προειδοποιεί, συμπάσχει, απαλύνει, συμπαραστέκεται, γίνεται παράδειγμα και μένει για να μην ξεχνάμε.

Το Street Art δεν είναι ένα τυχαίο γεγονός ενός ταλαντούχου παιδιού. Μελετιέται, εξειδικεύεται, διαθέτει τεχνικές και υποβόσκει ολόκληρη φιλοσοφία εν αρχή για να παραχθεί. Oργανώνεται και πάλλεται. Είναι ο καλύτερος τρόπος για κάποιες μερίδες ανθρώπων, που μεγάλωσαν ίσως πολύ λαϊκότερα από κάποιους άλλους, να ερωτευτούν, να κάνουν φίλους, να πιούν μπίρες, να ξεσκάσουν, να κλάψουν, να πάρουν σημαντικές αποφάσεις, να καπνίσουν και να περιπλανηθούν μονάχοι. Το Street Art είναι η παρέα της μοναξιάς και η μοναξιά της παρέας. Το Street Art είναι φωνή, δυνατότερη κι από τη δική μας. Κι είναι φωνή σε μία χώρα που δε διαθέτει ούτε τις υποδομές ούτε το μεράκι για να καθιερώσει την τέχνη του δρόμου στη συνείδηση του πληθυσμού της. Σε μία χώρα που σνομπάρει την Τέχνη, γενικότερα!

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.