Ηθικόν ακμαιότατον εν καιρώ κρίσης! Γενικότερης κρίσης. Πώς όμως; Με την εθνική οικονομία σχετίζεται η λέξη κρίση τα τελευταία χρόνια, αλλά η κρίση είναι γενικότερη. Ένας ορισμός δίνεται από τον Caplan (1964). Κρίση είναι μια «ψυχολογική αποσταθεροποίηση του ατόμου που έρχεται αντιμέτωπο με μια επικίνδυνη περίσταση, η οποία αποτελεί για το ίδιο το άτομο ένα σημαντικό πρόβλημα, το οποίο, προς το παρόν, αδυνατεί τόσο να αποφύγει όσο και να επιλύσει, χρησιμοποιώντας τις συνήθεις στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων».

Πώς την παλεύεις αυτή την ψυχολογική αποσταθεροποίηση και πώς διατηρείς το χαμόγελό σου; Ένας τρόπος είναι να θυμηθείς παλαιότερες δυσκολίες και να ανακαλέσεις στη μνήμη σου μεθόδους που παλιά χρησιμοποίησες και είχαν δουλέψει. Μα παλιά όλα ήταν αλλιώς και οι προσωπικές, κοινωνικές και οικονομικές μας κρίσεις δεν μας άγγιζαν παρά μόνο επιδερμικά. Όταν δεν είχαμε δουλειά, κάναμε λίγα τσιγάρα παραπάνω από τον καημό μας, παίρναμε την άλλη μέρα τη χρυσή εφημερίδα αγγελιών, σημειώναμε τηλέφωνα και με λίγες εξορμήσεις κάτι βρίσκαμε. Είχαμε διαπραγματευτική δύναμη σε κάθε συνέντευξη και γενικότερα είχαμε επιλογές. Υπήρχαν στο λεξιλόγιό μας έννοιες όπως προοπτική, εξέλιξη, επαγγελματική ευκαιρία, αύξηση.

Το σίγουρο είναι πως η σημερινή κρίση μας έκανε πολλά καλά, ένα εκ των οποίων ήταν και το να προσγειωθούμε όσον αφορά την εργασία. Ναι, δε θα στελεχώσουμε όλοι τελικά τις αυριανές επιτυχημένες επιχειρήσεις. Καριέρα δεν θα κάνουμε τελικά. Το ταγιέρ και η γραβάτα δε θα χρειαστούν σε όλους. Η μύτη μας επανήλθε στο κανονικό της ύψος και γίναμε πολυτεχνίτες.

Μάθαμε την τέχνη για ένα επιτυχημένο αφρόγαλα κι επίσης ανακαλύψαμε όλες τις πλευρές της ηθικής ικανοποίησης ενός καλού πουρμπουάρ. Κάναμε δακτυλογραφήσεις, baby-sitting, σερβίραμε καφέδες, μοιράσαμε φυλλάδια και εν τέλει βρήκαμε τρόπους κυρίως να μπορούμε να επιβιώνουμε σε οποιαδήποτε πόλη ή χώρα. «Παγκοσμιοποιηθήκαμε» αγαπητέ! Αλλά συνεχίσαμε να χαμογελάμε. Και αυτός είναι ο νούμερο ένα κανόνας αντιμετώπισης οποιασδήποτε αποδιοργάνωσης.

Πέρα από το εργασιακό πλαίσιο, στο διαπροσωπικό επίπεδο, η κρίση μας έκανε να «εξανθρωπιστούμε». Δεν υπάρχει σκεπτόμενο ον που να μην το έχει διαπιστώσει. Αρχίσαμε να παρατηρούμε τους γύρω μας με άλλο μάτι. Ισότιμα. Αρχίσαμε να νιώθουμε όσους μέχρι τώρα κοιτούσαμε αφ' υψηλού. Η έννοια «ενσυναίσθηση» μπήκε στη ζωή μας, όπως και άλλες μέχρι τότε άγνωστες έννοιες. Εθελοντισμός, κοινωνική προσφορά, αλληλεγγύη, πρόνοια.

Και ξαφνικά ξεπήδησαν από το πουθενά καθημερινοί αφανείς ήρωες, άνθρωποι στους οποίους μέχρι τότε δεν δίναμε σημασία. Τους προσπερνούσαμε καθημερινά μα δεν αλλάζαμε ούτε καλημέρα. Η κυρία του τρίτου που προσέφερε ένα μπουκάλι λάδι στον άνεργο του πρώτου ορόφου, έγινε η ηρωίδα της συνοικίας και με χίλια ml αγάπης (συνοδεία χαμόγελου) διέλυσε μονομιάς με μαγικό τρόπο τη μιζέρια και τη γκρίνια από ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα.

Κι αν στο μικρόκοσμο της γειτονιάς ξεπήδησαν καινούριοι σούπερ ήρωες, στο μέσα μας κόσμο ανακαλύψαμε εκ νέου έναν ακόμη μικρό ήρωα, έναν αγωνιστή που δεν περιμένει μία κρίση για να βγάλει το κρυμμένο του δυναμικό. Οι άνθρωποι που πάντα στη ζωή τους είχαν το χαμόγελο για σημαία και την προσφορά σαν τρόπο ζωής δεν χρειάστηκαν ποτέ καμία κρίση για ενεργοποιηθούν. Απλά η εν λόγω αποδιοργάνωση προσέφερε περισσότερες αφορμές.  Απέμειναν οι άλλοι, οι δυσκοίλιοι, οι αγέλαστοι ακόμη και στα καλύτερά τους. Εκείνοι έτσι κι αλλιώς δεν επρόκειτο ποτέ να καταλάβουν τι διαπραγματευόμαστε αυτή τη στιγμή, οπότε δεν ασχολούμαστε με αυτούς.

Εάν συνειδητοποιήσουμε ότι για την παρούσα κατάσταση έχουμε μερίδιο ευθύνης όλοι, τα πράγματα θα ρέπουν ολοένα και ευκολότερα προς το χαμόγελο μέσα σε μια σκληρή καθημερινότητα. Χαμόγελο συστολής, χαμόγελο ανάληψης ευθύνης και κατόπιν χαμόγελο αισιοδοξίας για τη συνέχεια. Δεν είναι η σκόνη από την Αφρική που σου λέρωσε την μπουγάδα, ούτε η γλάστρα του από πάνω που όλως τυχαίως ο σφοδρός αέρας την έριξε στο καινούριο σου αμάξι. Που και γι’ αυτά εμείς ευθυνόμαστε, αλλά τελοσπάντων. Δεν είναι τρίτοι, τυχαίοι παράγοντες ή η κακή μας τύχη.

Όλοι μας, ένας προς έναν, όλοι με μικρές ή μεγάλες πράξεις ή παραλείψεις οδηγήσαμε τη χώρα μας σε αυτή την κατάσταση, δεν δικαιούμαστε επομένως να γκρινιάζουμε ή να περιφέρουμε τη μιζέρια μας τριγύρω. Ας πλησιάσουμε λιγάκι κι εμείς τον ένοικο του πρώτου και το χαμόγελο είναι αναπόφευκτο. Κατά τ’ άλλα, ηθικόν ακμαιότατον!

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.