Σήμερα (περισσότερο από ποτέ), οι δύο μεγαλύτερες γιορτές της χριστιανικής παράδοσης περνούν στην καθημερινότητά μας απλά ως περίοδοι αργίας και ατέρμονης μάσας. Ελάχιστοι έχουν συναίσθηση του τι συνέβη ιστορικά, του τι εορτάζεται, του μηνύματος της κάθε εορτής.

Και φυσικά στις καθημερινές παρέες, στις συγκεντρώσεις και στις γαστριμαργικές συνευρέσεις των ημερών αυτών δεν είναι trendy οι πνευματικές συζητήσεις. Οι συζητήσεις δηλαδή που αφορούν το θρησκευτικό συναίσθημα του καθενός -ακόμη και το ανύπαρκτο σε κάποιους-. Αντίθετα, «μοντέρνες» θεωρούνται σήμερα οι πάσης φύσεως βιοποριστικές και γκομενικές συζητήσεις.

Έλλειψη θρησκευτικής συνείδησης σημαίνει έλλειψη φιλοσοφικής παιδείας και παντελής απουσία υπαρξιακών αναζητήσεων. Το παρόν άρθρο δεν προπαγανδίζει υπέρ του χριστιανικού δόγματος. Υποστηρίζει θερμά όμως ότι η έλλειψη θρησκευτικής κοινωνικοποίησης είναι δείγμα καινών πνευματικά ανθρώπων.

Ακόμη και οι άθεοι, άτομα που αποδίδουν την καταγωγή του ανθρώπου στους «φίλους μας τα ζώα» (δαρβινιστές) ή σε συμπαντικές εκρήξεις, έχουν να επιδείξουν λαμπρές φιλοσοφικές και υπαρξιακές αναζητήσεις, γεγονός που τους καθιστά ιδιαίτερα ενδιαφέροντες ως προς τη συναναστροφή. Αντίθετα, άνθρωποι που ζουν αποκλειστικά και καθημερινά σκεπτόμενοι τα δύο ενδιαφέροντα της σημερινής μάζας (τροφή και αναπαραγωγή) ομοιάζουν με, τα συμπαθή μεν, αλλά παντελώς κενά σε πνευματικότητα δε, τετράποδα.

Με την έννοια θρησκευτικότητα δεν εννοούμε μια μηχανική προσκόλληση του ατόμου σε ιερά κείμενα ή θρησκευτικούς «κανόνες», γεγονός που δημιουργεί ψυχαναγκαστικές και φανατικές συμπεριφορές. Ο όρος χρησιμοποιείται εδώ για να δηλώσει την ανάγκη ενός ελεύθερου πνεύματος να εξηγήσει, μετά από λογική έρευνα, τη δημιουργία του κόσμου, την προέλευση του ανθρώπου αλλά και τη ζωή μετά το θάνατο.

Οι επικριτές της θρησκευτικότητας (όπως ο Pascal Broyer στην «Εξήγηση της θρησκείας») υποστηρίζουν ότι «στη φυσική του κατάσταση ο νους είναι ελεύθερος θρησκευτικών δοξασιών, όπως ένα φυσικό σώμα είναι αυτό που του λείπουν τα περιττά κιλά. Η θρησκεία είναι κάτι σαν το λίπος: κάτι το πρόσθετο, χρήσιμο μεν για την επιβίωσή μας κατά το παρελθόν, που όμως τώρα προκαλεί ζημιά στο είδος μας».

Αυτό σημαίνει φυσικά ότι τα τόσα δισεκατομμύρια ανθρώπων σε όλο τον κόσμο που έχουν (κατά τους επικριτές) την ταμπέλα του «θρήσκου» (ενώ απλά φιλοσοφούν περί προέλευσης του ανθρώπου και καταβολής του κόσμου) σφάλλουν! Ο Broyer φυσικά πέφτει στη γνωστή παγίδα «άσπρο-μαύρο»,  όπου, μην μπορώντας να κατανοήσει γιατί οι θρησκείες δε λειτουργούν ως το μαγικό ραβδάκι της νεράιδας που θα προσφέρει λύση σε όλα, τις απορρίπτει.

Το μεγαλύτερο θαύμα του αρχαίου ελληνικού κόσμου είναι η φιλοσοφία. Αυτό φυσικά παραδέχονται άπαντες σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Το αρχαίο ελληνικό πνεύμα είναι ουσιαστικά φιλοσοφικό πνεύμα. Οι αρχαίοι Έλληνες από την εποχή των προσωκρατικών (πριν τον 5ο αιώνα π.Χ.) είχαν ως αντικείμενο των μελετών τους το σύμπαν, τον κόσμο δηλαδή κι όχι μεμονωμένα τον άνθρωπο.

Κι αν μελετήσει κανείς το σύνολο της αρχαίας αυτής φιλοσοφίας, χωρίς να παίρνει εσκεμμένα και μεμονωμένα ιδιαίτερα «κομμάτια» αυτής της ιστορίας,  θα διαπιστώσει ότι αυτός ο φιλοσοφικός πλούτος δεν στηρίζονταν στο Ολύμπιο δωδεκάθεο ή σε οποιοδήποτε άλλο μυθολογικό κατασκεύασμα, αλλά στην ύπαρξη ενός Θεού. Η θρησκευτική συνείδηση ήταν επομένως ίδιον του αρχαίου ελληνικού πλούτου.

Η ιστορία της φιλοσοφίας με την ευρύτερη έννοια , από τον Καντ, τον Καρτέσιο και το Νεύτωνα μέχρι τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, αποδεικνύει ότι η θρησκευτικότητα δεν είναι χαρακτηριστικό ενός αδύναμου ανθρώπου που μοιρολατρικά και φοβισμένα επιζητά να επιρρίψει την ευθύνη της ύπαρξης και της μοίρας του σε ένα ανώτερο ον.

Αντίθετα, αποδεικνύει περίτρανα ότι η θρησκευτική συνείδηση είναι χαρακτηριστικό ενός ελεύθερου και δυνατού πνεύματος που προσπαθεί να εξηγήσει λογικά, επιστημονικά και φιλοσοφικά τη δημιουργία του σύμπαντος, την καταγωγή του ανθρώπου και τους ηθικούς νόμους που διέπουν την ουσία της ύπαρξής του. Η μονοθεϊστική  διάσταση (καθώς φυσικά όλοι αναφέρονται σε έναν Θεό) είναι φυσικά μια άλλη μεγάλη αλήθεια που χωρά σε ξεχωριστή ανάλυση.

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.