Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής (ΔΕΠ) αποτελεί ένα νευρολογικό σύνδρομο. «Κατοικοεδρύει στη βιολογία του εγκεφάλου και του κεντρικού νευρικού συστήματος.Τα νευροχημικά συστήματα είναι διαφοροποιημένα σε άτομα με ΔΕΠ ώστε να μπορεί να διατυπωθεί ότι ότι το πρόβλημα απορρέει από τη χημεία του εγκεφάλου». Ο Dr A. Zametkin σε έρευνα που δημοσίευσε σε έγκυρο ιατρικό έντυπο το 1990 απέδειξε ότι «υπάρχει μια διαφορά στο κυτταρολογικό επίπεδο, στην κατανάλωση ενέργειας, μεταξύ τμημάτων του εγκεφάλου που ρυθμίζουν την προσοχή, το συναίσθημα και τον έλεγχο της παρόρμησης σε άτομα με ΔΕΠ, σε σύγκριση με άτομα χωρίς ΔΕΠ.» Η ΔΕΠ δεν είναι κάτι που αποκτιέται, είναι κάτι που αναπτύσσεται κατά την εμβρυική φάση και είναι κυρίως κληρονομική.

Τρία είναι τα τυπικά, χαρακτηριστικά συμπτώματα. Διάσπαση προσοχής, παρορμητικότητα και υπερκινητικότητα.  Δεν είναι μαθησιακή ή γλωσσική δυσλειτουργία. Δεν είναι καν δυσλειτουργία. Εμφανίζεται συνήθως στην παιδική ηλικία και συνεχίζεται στην ενήλικη ζωή αφού μόνο το ένα τρίτο των ατόμων με ΔΕΠ καταφέρνει να το ξεπεράσει μεγαλώνοντας.

Πέραν των τριών τυπικών, πλήθος δευτερογενή συμπτώματα εμφανίζονται στη ΔΕΠ, τα περισσότερα από τα οποία είναι κοινά σε όλους, ανεξαρτήτου ΔΕΠ. Γεγονός σημαντικό, που συμβάλει αποφασιστικά στο να μην παίρνει κανείς την ετικέτα του έχοντος μια διαταραχή. Η διάγνωση επομένως δεν εστιάζει στην ύπαρξη συμπτωματολογίας αλλά στην ένταση και στη διάρκεια αυτής, όπως επίσης και στο πόσο αυτή δυσκολεύει την καθημερινότητα του ατόμου. Έτσι γίνεται εγκυρότερη αν αντί για συμπτωματολογία, οι ειδικοί απλά παρακολουθήσουν την καθημερινότητα αυτών των ατόμων.

Η ΔΕΠ στην ενήλικη ζωή μπορεί να έχει καθημερινά τεράστιες αρνητικές επιπτώσεις τόσο σε προσωπικό επίπεδο, όσο και σε άλλους τομείς, όπως οι σπουδές ή η απόδοση στην εργασία. Και οι τρεις παραπάνω τομείς απαιτούν την προσοχή στην ομαδικότητα. Κι όταν το άτομο δεν μπορεί να λάβει τα κοινωνικά «σινιάλα» των απέναντι, τότε οδηγείται σε κοινωνικές γκάφες ή μια γενικότερη αίσθηση ότι δεν ανήκει στο εκάστοτε κοινωνικό περιβάλλον.

Μιλάμε για άτομα συχνά εξαιρετικά ευφυή, που ωστόσο έχουν πρόβλημα να εστιάσουν την προσοχή τους και να συγκεντρωθούν για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα σε ένα συγκεκριμένο θέμα.  Άνθρωποι ονειροπόλοι. Αυτό που συνήθως λες «στον κόσμο τους». Καθυστερούν στα ραντεβού τους γιατί ο χρόνος πέρασε και δεν τον κατάλαβαν. Αναβλητικοί. Παρορμητικοί. Λογοφέρνουν. Κωλυσιεργούν.  Η μνήμη τους είναι διάτρητη. Ξεχασιάρηδες σε μεγάλο βαθμό. Τσαπατσούληδες κάποιοι στα πράγματά τους, ανοργάνωτοι εντελώς κάποιοι άλλοι. Ενδεχομένως τεμπέληδες. Εκ χαρακτήρος θα βιαστεί να πει κανείς. Επίτηδες, θα πει ο κακοπροαίρετος.

Πέραν της εύκολης διάσπασης και της παρορμητικότητας σημειώνεται υπερβάλλουσα ενέργεια. Τα άτομα είναι συνεχώς ηλεκτρισμένα. Είναι άτομα υψηλής ενέργειας, δραστηριοκεντρικά. «Αναζητητές του τελικού κριτηρίου και της βασικής ουσίας», λένε οι ειδικοί. Παλεύουν πάντα και για τα πάντα. Οι ψυχικές τους διαθέσεις μπορεί να είναι ασταθείς με διακύμανση από το υψηλό στο χαμηλό σημείο. Άτομα με συναισθηματική αντιδραστικότητα και υπερευαισθησία στις αρνητικές κριτικές.  

Η ζωή ενός ενήλικα που δεν έχει ακόμη διαγνώσει τη ΔΕΠ έχει μία δύσκολη, σκληρή καθημερινότητα. Έναν καθημερινό αγώνα να πείσουν και να αποδείξουν ότι δεν γίνεται κάτι επίτηδες. Κι επίσης έναν προσωπικό αγώνα να αποδείξουν στον εαυτό τους ότι αυτό το «διαφορετικό» που αισθάνονται ότι είναι, δεν είναι κάτι κακό. Οι περισσότεροι άνθρωποι (με ή χωρίς ΔΕΠ) αγνοούν φυσικά ότι τα άτομα με διάσπαση προσοχής διαθέτουν αυτό το «εξαιρετικό κάτι» που δεν έχουν οι υπόλοιποι. Είναι εξαιρετικά ευφάνταστα κι ευρηματικά άτομα, με έντονη υπερανάπτυξη της διαίσθησης, της συναισθηματικής ταύτισης και της κατανόησης, όσον αφορά τις ψυχολογικές διαθέσεις των ανθρώπων. Λατρεύουν τη δράση και την καινοτομία, έχουν δυσανεξία στην ανία και λατρεύουν, επίσης, τις έντονα ερεθιστικές καταστάσεις.

Για πολλούς είναι οι «φάλτσοι» αυτής της ζωής, οι «ασυντόνιστοι». Όχι απλά δεν είναι ασυντόνιστοι και φάλτσοι, τις περισσότερες φορές είναι τόσο συντονισμένοι που είναι αυτοί που εφευρίσκουν και καινοτομούν. Είναι οι ενεργοί νεωτεριστές που θα δημιουργήσουν κάτι νέο. Μπορεί η ζωή τους να είναι γεμάτη αγώνα και προσπάθεια, η συνεισφορά τους όμως στο χιούμορ και τη δημιουργικότητα αυτού του κόσμου είναι τεράστια. Ποιος δε θα ήθελε άραγε να βρίσκεται στην ίδια παρέα με τον Μότσαρτ, τον Έντισον, τον Αϊνστάιν και τον Ντάστιν Χόφμαν;

photo by: Dominik Smialowski

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.