Όσο περνούν οι ημέρες και πλησιάζουν οι πολυπόθητες στιγμές των Χριστουγέννων στον τόπο μας, όπως και σε κάθε άλλο μέρος, κυριαρχεί το αίσθημα της «συγκέντρωσης». Μεγάλα ή μικρά τραπέζια, πολλοί ή λίγοι συγγενείς, δέντρο ή καράβι στολισμένο κι ένα κλίμα χαράς που συνήθως λήγει, μόλις περάσουν. Φοιτητές επιστρέφουν σπίτια τους, εργένηδες στα πατρικά τους, «εκπατρισμένοι» επαναπατρίζονται και μια κλασική σειρά γεγονότων αρχίζει.

Οι μέρες λοιπόν που ακολουθούν κυλούν γύρω από τις παραδόσεις της κάθε οικογένειας. Υπάρχουν όμως και κάποιοι, στους οποίους η έννοια αυτής της «συγκέντρωσης» δε νοείται, τουλάχιστον πρακτικά. Αναφέρομαι σε μια κατηγορία ανθρώπων, οι οποίοι ναι μεν ξεκίνησαν από κάπου, αλλά το σημερινό τους σημείο εκκίνησης, αλλάζει καθημερινά. Πολλές φορές αναλόγως καιρού και κινδύνου. Κυριολεκτικά. Μιλάω για τους αστέγους, ένα κομμάτι του πληθυσμού μας, που ανέκαθεν υπήρχε δίπλα μας, ανεξαρτήτου γιορτής και αργίας.

Βρίσκονται παρόντες σε κάθε συνθήκη. Ιδιαίτερη μνεία βέβαια θα δείτε ότι έχουν σε κάθε γιορτή κι εκδήλωση, εκεί μες στα αισθήματα χαράς, όπου ξεπετάγεται και μια δόση «ελεημοσύνης». Για κάποιους πάλι γίνονται το μέτρο σύγκρισης της δυστυχίας και βλέποντάς τους, στέκονται σκεπτόμενοι δικές τους φοβίες. Οι μέρες των εορτών, που θεωρούνται και ημέρες αγάπης, έχουν δεδομένη μια ένθερμη συμπεριφορά ανάμεσα σε φίλους και συγγενείς, αλλά η αντίστοιχη συμπεριφορά σε ανώνυμους ανθρώπους με ανάγκη, δεν είναι και τόσο φανερή.

Θα μου πείτε, υπάρχει η έννοια της ηθικής «υποχρέωσης»; Είμαστε ηθικά «υποχρεωμένοι» να βοηθήσουμε κάποιον; Προφανώς και όχι. Είναι κάτι που κανένας νόμος δεν το επιβάλλει, καθώς έτσι αυτοακυρώνεται η ίδια η πράξη. Εδώ όμως είναι που αξίζει να αναρωτηθούμε πόσο η πολιτεία έχει μεριμνήσει να μας ωθήσει σε εσωτερικές ηθικές πράξεις, παρά να τις βλέπουμε ως «ηθικές υποχρεώσεις». Σίγουρα κατάφερε να μας ωθήσει να μάθουμε να διαβάζουμε σωστά, να συνεννοούμαστε σε πολλές γλώσσες, να γινόμαστε επαγγελματίες ο καθένας στον τομέα του. Και για ένα ποσοστό ανθρώπων η μέριμνά της έκλεισε με αυτά τα πρακτικά «εφόδια».

Το αίσθημα της βοήθειας για αυτούς τους ανθρώπους που ζουν χωρίς ένα σημείο αναφοράς, ένα σπίτι, θα μπορούσε να ενυπάρχει μέσα μας σε όλη την πορεία της ζωής μας. Δυστυχώς, για ένα μεγάλο κομμάτι του χρόνου, είναι λες κι έχουμε ακούσει ότι υπάρχουν άστεγοι, αλλά σε τέτοια χιλιομετρική απόσταση που γίνονται αόρατοι. Πώς είναι η  μέρα τους; Πώς επιβιώνουν; Ή γιατί είναι ακόμα σε αυτή την κατάσταση; Ερωτήσεις που για κάποιους είναι πολυτέλεια χρόνου, αφού όλοι έχουμε προβλήματα. Φυσικά και ισχύει, αφού για κάθε έναν από εμάς το πρόβλημά του, θεωρείται αξιολογικά πιο ισχυρό απ’ του άλλου. Αυτό ανέκαθεν όμως ήταν το λάθος. Το δικό μου και το δικό σου. Και γι’ αυτό βλέπουμε πως ό,τι συμβαίνει και ίσως κάποιους ανθρώπους δεν τους ακουμπά, τελικά δεν τους προβληματίζει.

Ευτυχώς που μέσα σε όλο αυτό τον κύκλο, γιατί για επανάληψη πρόκειται, ας μη γελιόμαστε, υπάρχουν και αρκετοί άνθρωποι που δεν πάνε με τον κανόνα των χριστουγέννων, για να θυμηθούν να προσφέρουν. Αξιολογούν αυτές τις μέρες όπως τις υπόλοιπες. Μέρες δηλαδή, που κάποιος ίσως πεινάει, κρυώνει, έχει μια βασική ανάγκη. Και θα τον βοηθήσουν λόγω αυτών των αιτιών, κι όχι επειδή είναι μέρες «αγάπης». Ευτυχώς έμαθαν ότι η παροχή βοήθειας δεν θα τους στερήσει κάτι «δικό» τους. Δίπλα στη δική τους ζωή, βλέπουν αυτούς τους ανθρώπους και θα τους βοηθήσουν σε όσα δεν φρόντισε η εκάστοτε «κοινώνια» που είναι όμως «ικανή» να ορίζει και τους κανόνες καλής συμπεριφοράς.

Ένα ερώτημα τελικά που θα μπορούσε να μας απασχολεί δίπλα σε όλα τα υπόλοιπα, είναι πώς βλέπουν κάποιους από εμάς οι ίδιοι οι άστεγοι. Σαν αγάλματα. Φιγούρες ακίνητες που τις έμαθαν να κουβαλούν πολύ μάρμαρο μέσα τους κι έτσι δεν μπορούν να τείνουν χείρα βοηθείας. Τα χριστούγεννα και για τους ίδιους, δεν είναι κάτι διαφορετικό, απλώς για κάποιες μέρες οι δρόμοι στολίζονται περισσότερο κι αναγκαστικά βρίσκονται στο επίκεντρο οι ίδιοι, λόγω των φώτων. Κι έτσι καταλήγουν άθελά τους, να κινούνται περιμετρικά, γύρω από περισσότερα αγαλματάκια, ταυτοχρόνως βιαστικά, κι όμως τόσο ακίνητα.

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.