Σκηνή πρώτη:

Το πρόχειρο χειρουργείο είχε στηθεί στο βάθος ενός δάσους κάπου στην απέραντη Ινδία. Ο λευκός γιατρός, μαζί με τους δυο Ινδούς νοσοκόμους ήταν έτοιμοι και περίμεναν το πρώτο παιδάκι από τα δέκα περίπου που ήταν κλεισμένα στη διπλανή παράγκα. Τα είχαν απαγάγει από τους δρόμους μιας μεγάλης πόλης, όπου κυκλοφορούν κατά χιλιάδες, μόνα, με άγνωστους γονείς και ζητιανεύουν για να ζήσουν.

Η επέμβαση θα γινόταν για να τους αφαιρεθούν ζωτικά όργανα και να πωληθούν σε πλούσιους ασθενείς για μεταμόσχευση. Πολλά από αυτά θα πέθαιναν μετά την επέμβαση, αλλά δε θα τ’ αναζητούσε και κανείς.

Σκηνή δεύτερη:

Σε χώρα της υποσαχάριας Αφρικής όπου μαίνεται ένας πολύ αιματηρός εμφύλιος, οι Γιατροί του Κόσμου, κάτω από τρομερά αντίξοες συνθήκες, προσπαθούσαν να περιθάλψουν τους τραυματίες. Υπεράνθρωπη η προσπάθειά τους και κατάφερναν να σώσουν πολλούς από σχεδόν βέβαιο θάνατο.

Σκηνή τρίτη:

Ο βιολόγος μιας μεγάλης πολυεθνικής εταιρείας τροφίμων μελετά στο εργαστήριο τρόπους παραγωγής μεταλλαγμένων φυτών, προσπαθώντας να μειώσει το κόστος και αδιαφορώντας τελείως για τις τεράστιες περιβαλλοντικές καταστροφές.

Σκηνή τέταρτη:

Ο βιολόγος ενός μεγάλου νοσοκομείου αναζητά νέες μεθόδους έγκαιρης πρόληψης σοβαρών ασθενειών.

Τι είναι όμως ιδεολογία;

Ιδεολογία είναι μια οργανωμένη συλλογή ιδεών. Ως ιδεολογία μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι ένα συνολικό όραμα, ένας τρόπος αντιμετώπισης των πραγμάτων στην κοινή λογική, ή ένα σύνολο ιδεών που προτείνει μια κοινωνική τάξη για όλη την κοινωνία.

Η σχέση της ιδεολογίας με την επιστήμη είναι άμεση και αμφίδρομη. Καμιά δεν μπορεί να υπάρξει από μόνη της.

Επιστήμη λοιπόν είναι η εφαρμογή μιας ιδεολογικής σκέψης.

Το δρόμο που θ’ ακολουθήσει η επιστημονική σκέψη, ατομικά αλλά και κοινωνικά, τον προσδιορίζει ο τρόπος με τον οποίο ο κάθε επιστήμονας θα εφαρμόσει μια συγκεκριμένη ιδεολογική άποψη.

Το ζητούμενο είναι αυτό ακριβώς: προς ποια κατεύθυνση στρέφει κανείς την επιστημονική του κατάρτιση.

Υπάρχει ένα δόγμα κατά τη γνώμη μου απ’ όπου θα πρέπει να ξεκινούν και να καταλήγουν όλες οι επιστημονικές πράξεις:

«Η διαφύλαξη της ζωής και της αξιοπρεπούς διαβίωσης κάθε ανθρώπου».

Οποιαδήποτε επιστημονική ενέργεια παρεκκλίνει από αυτό το αξίωμα είναι εν δυνάμει φονική πράξη. Μια πράξη που αφαιρεί ζωές.

Η μανία των τελευταίων δεκαετιών να πείσουν τον περισσότερο κόσμο πως δεν υπάρχουν ιδεολογίες, έχει αυτόν ακριβώς το σκοπό.

Η μέθοδος δε που εφαρμόστηκε ήταν πολύ απλή: κατάτμηση της επιστημονικής προσέγγισης στη διαδικασία της γνώσης. Τα Πανεπιστήμια διδάσκουν μέρος μόνο της επιστήμης στους φοιτητές, με στόχο να μην γίνεται αντιληπτή η ιδεολογική ομπρέλα κάτω από την οποία θα υπάρξουν στην κοινωνία. Να διαχειριστούν δηλαδή, ένα μέρος του επιστημονικού προβλήματος που θα κληθούν να λύσουν.

Να μη συνδεθεί η γνώση τους με το κοινωνικό σύνολο στην ολότητά του αλλά και να μην μπορέσουν να συνυπάρξουν με άλλους επιστήμονες που θα τους συνέδεε η ίδια ιδεολογία.

Γιατί τότε θα ήταν πολλοί μαζί και θα γίνονταν επικίνδυνοι.

Τον κοινωνικό – ιδεολογικό ρόλο των επιστημών δεν τον διδάσκουν πουθενά. Ίσως σε κάποιες ειδικές κατηγορίες ανθρωπιστικών επιστημών, τις οποίες χρησιμοποιούν πάλι δίχως να τις συνδέουν με τον κοινωνικό τους ρόλο.

Στα παραδείγματα που σας ανέφερα, στην πρώτη και στην τρίτη σκηνή, οι επιστήμονες έχουν την ίδια γνώση με τους υπόλοιπους. Αυτό στο οποίο διαφέρουν είναι το ότι οι μεν έχουν ιδεολογική άποψη, όραμα και λειτουργούν προς όφελος της κοινωνίας και των ανθρώπων ενώ οι δε δρουν ατομικά, με βάση το προσωπικό τους συμφέρον, αδιαφορώντας για την ανθρώπινη ζωή.

Η διαφορά της φιλοσοφίας από την ιδεολογία είναι η εξής: η φιλοσοφία είναι ένας τρόπος που επιλέγει κάποιος να ζήσει τη ζωή του, ενώ η ιδεολογία είναι ένας σχεδόν ιδανικός τρόπος ζωής για όλη την κοινωνία.

Η ιδεολογία λοιπόν δεν είναι μια φιλοσοφική μόνο προσέγγιση της ζωής, αλλά αφορά το σύνολο.

Η άσκηση της πολιτικής αποτελεί επίσης επιστήμη και αφορά σε ιδέες και στον τρόπο εφαρμογής τους, τόσο σε ζωτικά ζητήματα της ανθρώπινης ύπαρξης και υπόστασης (ελευθερία, ασφάλεια, δικαιοσύνη, πολιτισμός και πολλά άλλα), καθώς επίσης και σε όλα τα υπόλοιπα θέματα που αφορούν στο κοινωνικό σύνολο, στον πολίτη, στον εργαζόμενο και σε όλες τις κοινωνικές δομές.

Συνεπώς, κάθε άσκηση πολιτικής σαν επιστήμη έχει άμεση και αμφίδρομη σχέση με ένα ιδεολογικό υπόβαθρο.

Αν δε στηριχτεί στο αξίωμα που ανέφερα παραπάνω, τότε θα έχουμε τα ίδια αποτελέσματα όπως των επιστημόνων που δρουν εναντίον της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας.

Είναι προφανές πως το βάρος της ευθύνης που φέρουν οι επιστήμονες κάθε ειδικότητας, είναι τεράστιο και σίγουρα πολύ μεγαλύτερο από εκείνο των μη επιστημόνων.

Είναι αυτοί που «δε δικαιούνται» να μη γνωρίζουν τι πρέπει να γίνει.

Εδώ αρχίζει και η προσωπική επιλογή του κάθε επιστήμονα στο μερίδιο που τους αναλογεί σε ό,τι αφορά στη λειτουργία μιας κοινωνίας.

Δεν μπορεί όμως αυτή η επιλογή να μη βρίσκεται κάτω από μια ιδεολογική προσέγγιση των θεμάτων που θα κληθούν να διαχειριστούν.

Η ιδεολογική χρήση της γνώσης τους είτε θα είναι χρήσιμη κοινωνικά είτε καταστρεπτική.

Έστω και αν πιστεύουν πως δρουν ατομικά, από το γεγονός και μόνο πως οι πράξεις τους περιλαμβάνονται στις λειτουργίες μιας κοινωνικής ομάδας, θα πρέπει να διαλέξουν με ποιους θα πάνε και ποιους θ’ αφήσουν, που έλεγε κι ο ποιητής.

Επιστήμη λοιπόν που δε στηρίζεται σε κάποια ιδεολογία είναι τουλάχιστον επικίνδυνη.

Το επιστημονικό αποτέλεσμα θα το κρίνει η ίδια η κοινωνία στην οποία απευθύνονται.

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.