Δεν θέλω να σ’ απογοητεύσω, αλλά ο τίτλος δεν ανταποκρίνεται σ’ αυτό που θα διαβάσεις.

Είναι παρμένος κατευθείαν από την ηλεκτρονική πλατφόρμα του gawker.com, και είναι φτιαγμένος αποκλειστικά και μόνο για να σου τραβήξει την προσοχή.

Η μέθοδος ονομάζεται ClickBait, κι αυτήν την στιγμή κυριαρχεί στην ηλεκτρονική δημοσιογραφία κι αρθρογραφία παγκοσμίως. Στο ClickBait βασίζονται αυτήν την στιγμή μερικοί από τους πιο αναγνωρίσιμους γίγαντες του Ίντερνετ, όπως η Huffington Post, το BuzzFeed και (κρατήσου) το Vice.

Η μέθοδος συνίσταται στην χρήση ιδιαίτερα προσεγμένων τίτλων και φωτογραφιών, εις βάρος του περιεχομένου. Για να στο πω απλά, δε με νοιάζει το δώρο, με νοιάζει το περιτύλιγμα. Ο αρχισυντάκτης του προαναφερθέντος Gawker, Neetzan Zimmerman, δήλωσε χαρακτηριστικά στον Jordan Klepper του Daily Show, πως μπορεί να επενδύσει «ένα τέταρτο στον τίτλο», και πως το άρθρο που γράφεται μετά, γράφεται σε «περίπου πέντε λεπτά».

Που είναι το πρόβλημα μ’ αυτό; Εδώ γυρίζουμε στον πιο βασικό, ίσως, κανόνα της δημιουργικής γραφής: Για να παράγεις, πρέπει να έχεις την επιθυμία να παράγεις. Κανείς δεν ξεκινά με μια λευκή σελίδα, έχοντας στο νου του την άβυσσο. Θες άρθρο για το Μπόινγκ της Μαλαισίας, θες τη Χιονάτη, σε κάθε περίπτωση έχεις στο κεφάλι σου κάτι συγκεκριμένο.

Τι έχει στο κεφάλι του, κάποιος που ξοδεύει δεκαπέντε λεπτά στον τίτλο, και πέντε λεπτά στο κείμενο; 

Απλό. Θέλει να σου κινήσει το ενδιαφέρον, για να ξεκινήσεις σε κάθε περίπτωση το άρθρο. Δεν τον ενδιαφέρει το περιεχόμενο, άρα δεν τον νοιάζει το αν θα σε κρατήσει ή όχι. Αυτό που θέλει, είναι το αριστερό σου κλικ.

Κι εδώ έχουμε θέμα.

Aυτή η κατανομή προτεραιοτήτων βγάζει, σε μεγάλο βαθμό, ανακρίβειες και σφάλματα. Όταν ο συντάκτης θέλει πάση θυσία να τραβήξει την προσοχή, είναι πολύ πιθανόν να επιτρέπει ή, ακόμα, και να προωθεί την διάδοση εσφαλμένων εντυπώσεων κι ειδήσεων.

Στο κείμενο, τον τίτλο του οποίου δανείστηκα, αποδεικνύεται πως, τελικά, η νεκρανάσταση του Αγίου Βασιλείου (ή Νικολάου), επρόκειτο για μια φάρσα ενός θείου στο ανίψι του. Αυτό, σε κανονικές συνθήκες, δεν είναι είδηση και δεν αφορά κανέναν. Αλλά μ’ έναν άκρως παραπλανητικό τίτλο, ξαφνικά, πάμε από ένα πολύ κακό μοντάζ, στην ύπαρξη ενός 1500ετούς πορφυροντυμένου φιλανθρώπου.

Έστω, όμως, πως, τουλάχιστον στα γεγονότα, ο συντάκτης είναι ψαγμένος- μ’ ένα δεκάλεπτο μάξιμουμ πάνω από το χαρτί, δύσκολα. Ακόμα κι έτσι, δεν υπάρχει περίπτωση το κείμενο ν’ ανταποκρίνεται στα στάνταρ, όχι της επιθυμητής, αλλά ακόμα και της αποδεκτής αρθρογραφίας. Είναι κοινή λογική. Όταν δεν σε νοιάζει κάτι, δεν το προσέχεις. Όταν δεν το προσέχεις, δεν μπορεί να είναι καλό. Από μανταρίνια μέχρι επιταχυντές αδρονίων, αυτή η αρχή είναι γενική.

Το προαναφερθέν άρθρο, χαρακτηριστικό παράδειγμα, αριθμεί 151 λέξεις. Για να καταλάβεις πόσο ανεπαρκές είναι το νούμερο αυτό, μια συνταγή για κοτόπουλο με μπάμιες ξεπερνά τις 300 λέξεις, οι οδηγίες χρήσης ενός mp3 τις 400, και μια έκθεση Πανελληνίων Εξετάσεων τις 500 λέξεις.

Κι αυτό, χωρίς να μπω καν στην διαδικασία να κρίνω ύφος, δομή, επιχειρήματα.

Το ClickBait, όπως φαίνεται, καταλήγει αναπόφευκτα να θίγει την αξιοπιστία των εκάστοτε ιστοσελίδων, και να υποβαθμίζει το περιεχόμενό τους.

Τότε, γιατί χρησιμοποιείται ακόμα;

Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο σκέψης που υιοθετεί μεγάλη μερίδα της διαδικτυακής δημοσιογραφικής κοινότητας: επισκεψιμότητες. Το αντίστοιχο της τηλεθέασης για το Ίντερνετ. Στην πλειοψηφία τους, οι ιστοσελίδες δουλεύουν με διαφημίσεις και χορηγούς, όπως και τα συμβατικά μέσα. Και, όπως συμβαίνει και στα συμβατικά μέσα, πρέπει με κάποιον τρόπο να πείθουν πως αξίζει κάποιος να διαφημίζεται σ’ αυτές. Οπότε, προσπαθούν να αυξήσουν την επισκεψιμότητά τους, δηλαδή, τον αριθμό των μοναδικών επισκεπτών τους.

Υπάρχουν αυτοί που προσπαθούν να το πετύχουν με πολλή και σκληρή δουλειά, που θα δίνει ποιοτικό προϊόν, αυξάνοντας σταδιακά τον αριθμό των αναγνωστών. Κι υπάρχουν κι αυτοί, που δουλεύουν με πρακτικές ClickBait. Ανεβαίνει, μεν, έτσι η επισκεψιμότητα, πλην, όμως, προσωρινά και πλασματικά, δεδομένου πως, εντέλει, οι πιο πολλοί αναγνώστες, δεν θα περάσουν την δεύτερη γραμμή.

Έχουμε, λοιπόν αρθρογράφους που δεν αρθρογραφούν κι αρχισυντάκτες που επιβλέπουν το κενό. Κι όλο αυτό το τσούρμο να βγάζει λεφτά από την φυσική ανθρώπινη περιέργεια, με κείμενα που δεν θα στέκονταν ούτε στην Β’ Γυμνασίου.

Για να είμαι ειλικρινής, ζηλεύω. Θα’ θελα πολύ να ήμουν ένα κυνικό καθίκι, που βαφτίζει «άρθρο», ο,τι σκουπίδι μπορεί να ταΐσει τους αναγνώστες του. Αλλά, μάλλον, δεν φτάνει εκεί το iq μου.

Γι’ αυτό, σου ζητώ συγγνώμη για τον τίτλο. Ναι, μπήκες περιμένοντας να διαβάσεις κάτι διαφορετικό. Και, ναι, δεν ήμουν συνεπής απέναντί σου. Και, ναι, μπορεί και να σε απογοήτευσα.

Αλλά αυτά, είναι της μοδός τώρα τελευταία.

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.