Μια μέρα σαν κι εχθές, 6 Απριλίου 1941, η ναζιστική Γερμανία εισέβαλλε στην Ελλάδα.

Μετά από τρεις μέρες ηρωικής, ομολογουμένως, αντίστασης, η χώρα μας παραδόθηκε στην τριπλή κατοχή του Άξονα. Με περισσότερα θύματα από κάθε άλλο κράτος, πλην της Ρωσίας, σ’ αναλογικό επίπεδο, ξεκίνησε μια από τις μελανότερες σελίδες της ελληνικής ιστορίας.

Δεν θ’ αναφερθώ στις σελίδες αυτές, όχι γιατί δεν είναι σημαντικές για την παγκόσμια πολιτική πραγματικότητα, αλλά γιατί είναι τόσο σημαντικές, που δεν φτάνουν τρεις τόμοι για ν’ αναλυθούν. Αντίθετα, θα ήθελα να επικεντρωθώ στη σημερινή επέτειο, μολονότι, φαινομενικά, δεν αφορά την ελληνική διεθνή θέση στον Β’ Παγκόσμιο.

Σαν σήμερα, 7 Απριλίου 1945, διορίστηκε ο 42ος πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Κανταρό Σουζούκι. Ο διορισμός του σηματοδοτεί την οριστική ήττα του Άξονα και των συμμάχων του, παρόλο που, πρακτικά, η χώρα του Ανατέλλοντος σταμάτησε ν’ αντιστέκεται με τις ανθρωπιστικές τραγωδίες της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι.

Ο Σουζούκι ήταν ένας από τους εμπειρότερους ναυάρχους του ιαπωνικού ναυτικού, χωρίς συναισθηματική εμπλοκή στην σύγκρουση, μιας κι είχε αποστρατευτεί ήδη από το 1929. Άνθρωπος έργων κι όχι λόγων, δεν ήταν ιδιαίτερα αγαπητή φυσιογνωμία. Από το 1936 και μετά, ζούσε με μια σφαίρα στο σώμα του, η οποία δεν αφαιρέθηκε ποτέ μετά από μια απόπειρα δολοφονίας εις βάρος του.

Με όλη του τη στρατιωτική εμπειρία, λοιπόν, καθώς και με την ιδιαίτερη ματιά του στα γεγονότα, ο πρωθυπουργός αυτός έγινε ο ηγέτης της παράδοσης του διευρυμένου Άξονα στους Συμμάχους· ο πατέρας, στην πραγματικότητα, της αμερικανικής, συμμαχικής, και, κατ’ επέκτασιν, ελληνικής τελικής νίκης. Μιας νίκης που θα ερχόταν πολύ νωρίτερα, αν ο αυτοκράτορας Χιροχίτο εισάκουε τις εκκλήσεις του για άνοιγμα διαύλου διαπραγματεύσεων. Δυστυχώς, έπρεπε να προηγηθεί ένα από τα μεγαλύτερα ανθρωπιστικά εγκλήματα στην ανθρώπινη ιστορία για τη λήξη του πολέμου.

Αυτό που κάνει εντύπωση, είναι η εμμονή, τόσο του Χιροχίτο, όσο και των Χίτλερ και Μουσολίνι, για αντίσταση μέχρι τέλους. Ο Χίτλερ ήλπιζε στη νίκη μέχρι και στη μάχη του Βερολίνου, οπότε αυτοκτόνησε. Ο Χιροχίτο διακήρυσσε την ιαπωνική υπεροχή, μέχρι και μετά το Ναγκασάκι.

Τι έβλεπε ο Σουζούκι, που δεν έβλεπε ο υπόλοιπος Άξονας;

Κάθε έμπειρος στρατηγός αναγνωρίζει την αναγκαιότητα των συμμάχων σε μια σύγκρουση, και την ικανότητά τους ν’ ανοίγουν καινούρια μέτωπα. Οι ΗΠΑ μάτωσαν στο Περλ Χάρμπορ, επειδή αναγνώριζαν μόνο το μέτωπο του Ατλαντικού, κι αμέλησαν τα μετόπισθεν- δηλαδή, τον Ειρηνικό. Όταν το μέτωπο άνοιξε κι εκεί, βρέθηκαν εκτεθειμένοι στην καταστροφή.

Όσο περίεργο και ν’ ακουστεί, η Γερμανία, η  Ιαπωνία κι η Ιταλία βρίσκονταν ακόμα και πριν τον πόλεμο στη θέση του εκτεθειμένου. Όταν η Ιταλία, μια ωραία πρωία, ζήτησε την διαγραφή της Αιθιοπίας από την Κοινωνία των Εθνών, γιατί, κατά τους ισχυρισμούς της, «δεν υπήρχε πλέον», όταν η Γερμανία οργάνωσε τη δολοφονία του Αυστριακού καγκελαρίου, όταν η Ιαπωνία κατέλαβε την Μαντζουρία χωρίς πραγματική δικαιολογία, δεν έκαναν μόνο επίδειξη ισχύος. Μείωσαν και την αξιοπιστία τους, έδειξαν στην διεθνή κοινότητα πως οι κυβερνήσεις τους δεν είχαν καμιά ιδιαίτερη επιθυμία για την διαφύλαξη των αρχών του διεθνούς δικαίου.

Ξεκινώντας από μια τέτοια βάση, η συμμαχία με τον οποιονδήποτε δεν είναι πραγματική επιλογή. Οι σύμμαχοι γνωρίζουν από πριν πως θα συγκρουστούν, και δεν επιδεικνύουν καλή θέληση· δεν επιδεικνύουν συμμαχικό πνεύμα, δηλαδή. Μια τέτοια συμμαχία, χωρίς ηθικό- ιδεολογικό υπόβαθρο, διαλύεται, γιατί ωχριά μπροστά στο προσωπικό συμφέρον. Το σύμφωνο Ρίπερντροπ- Μολότοφ μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας δεν άντεξε ούτε τρία χρόνια- όχι γιατί δεν το επέτρεψαν οι συγκυρίες, μα γιατί τα συμβαλλόμενα μέρη δεν συμβλήθηκαν ποτέ ουσιαστικά.

Οι Συμμαχικές δυνάμεις δομήθηκαν σ’ άλλη βάση. Απέναντι σ’ έναν κοινό κίνδυνο, πήραν κοινά μέτρα και έκαναν αμοιβαίες θυσίες. Ενώ τα μέλη του Άξονα δεν έκρυψαν ποτέ την απροθυμία τους να συνεργαστούν με συνοριακές δυνάμεις, οι Σύμμαχοι περιόρισαν μέχρι και την εθνική τους κυριαρχία για να νικήσουν, άσχετα με τις μετέπειτα εξελίξεις. Γιατί εξαγόραζαν τους περιορισμούς αυτούς με την αύξηση της στρατιωτικής τους ισχύος. Ήξεραν πως, τουλάχιστον όσο ο κίνδυνος υπήρχε, μπορούσαν να εμπιστευτούν ο ένας τον άλλον. Συντονίστηκαν σωστά, και κέρδισαν.

Αυτό που διάκρινε ο Σουζούκι στον ορίζοντα, είναι πως η Ιαπωνία θα έχανε σε κάθε περίπτωση, βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα. Κάποια στιγμή, η Γερμανία θα εξαντλούνταν, το ίδιο κι η Ιταλία, και, τότε, η χώρα του θα ήταν μόνη της, απέναντι στον κόσμο. Σε αντίθεση με την αλαζονεία των ανωτέρων του, η σοφία του του υποδείκνυε την τελική κατάληξη ενός κράτους, που βασίζεται στον επιθετικό απομονωτισμό, αντί για την ειρηνική συνύπαρξη.

Έβλεπε πως, όποιος διαλέγει να ζήσει μόνος του, πεθαίνει μόνος του.

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.