Ο έρωτας, είπε κάποτε η Sarah Kane, είναι ακάθεκτος,  ακατάλυτος, ακατάσβεστος μεταρσιωτικός, ψυχαναλυτικός, άνευ όρων, ο τα πάντα πληρούντα, ο δίχως τέλος και δίχως αρχή… Στην τέχνη ο έρωτας πώς εννοείται, όμως; Έχουμε να κάνουμε με μια χίμαιρα αισθήματος και ουτοπικού ρομαντισμού στην ψυχή ή μια λαοθάλασσα που εμπνέει και ενώνει ρεαλισμό και σουρεαλισμό στο σώμα δυο ψυχών;

Θυμάμαι η πρώτη ιστορία αγάπης που διάβασα, ήμουν 6 χρονών. Μιλούσε για ένα τριαντάφυλλο. Ένα όμορφο κόκκινο τριαντάφυλλο και για εκείνο το αγόρι. Ένα συνηθισμένο αγόρι στην οπτική, που, αν το γνώριζες καλύτερα θα ευωδίαζες και θα μεθούσες, λες και είχε μπροστά σου ένα ολόκληρο θερμοκήπιο από κατακόκκινα τριαντάφυλλα.

Ο Μικρός Πρίγκιπας αποτελεί την αγαθότερη μορφή αγάπης στην τέχνη. Η ουσία, μας δίδαξε, βρίσκεται στην καρδιά και όχι στα μάτια.

Μέσα από ένα μικρό αγόρι, η φωτιά της αγάπης και της αφοσίωσης προσπερνά ενδοιασμούς και ανομολόγητες ουσίες έχοντας ως κινητήρια δύναμη την ευθύνη. Γιατί είναι ο χρόνος που ξόδεψες για το τριαντάφυλλό σου.

Ο Μικρός Πρίγκιπας μάς θυμίζει μικρές και απλές αλήθειες που οι μεγάλοι έχουν ξεχασμένες. Μέσα από τα μάτια ενός παιδιού, του μικρού πρίγκιπα, οι μεγάλοι ξαναβλέπουν από την οπτική γωνία ενός παιδιού, όπου και βρίσκονται οι βασικές αρχές των ανθρώπων.

Ο Γεώργιος Βιζυηνός αδιαμφισβήτητα αποτελεί μεγάλο κεφάλαιο στην ελληνική λογοτεχνία. Ο έρωτάς του με τη δεκατετράχρονη μαθήτρια δεν έμεινε κρυφός. Πώς γίνεται, άραγε, η αγαθή και ευαίσθητη αγάπη να μετατρέπεται σε έναν παράφορα αρρωστημένο έρωτα; Υπήρχε κάποια προδιάθεση ή ο έρωτας σε στριμώχνει στις μαύρες υφές του;

Το 1890 διορίζεται ως καθηγητής ρυθμικής και δραματολογίας στο Ωδείο Αθηνών. Εκεί γνώρισε τη 14χρονη μαθήτριά του Μπετίνα Φραβασίλη, την οποία ερωτεύτηκε σφόδρα και ήθελε συνέχεια να της γράφει ποιήματα. Ο Βιζυηνός έχασε το μυαλό του και σύμφωνα με κάποιες πηγές επιχείρησε να απαγάγει την κοπέλα, ενώ η εφημερίδα «Ακρόπολη» είχε γράψει για δύο απόπειρες αυτοκτονίας του Βιζυηνού, λίγες ημέρες προτού κλειστεί στο Δρομοκαϊτειο στις 14 Απριλίου 1892.                                                                                                       

Ο Βιζυηνός δε σταμάτησε να γράφει ούτε μέσα στο φρενοκομείο και πιστός στη συνήθεια να εμπνέεται από τη ζωή του, έγραψε ποιήματα επηρεασμένος και από το πάθος για τη μικρή Μπετίνα με γνωστότερο, «Το φάσμα μου».

Ο πατέρας της Οκτωβριανής επανάστασης Βλαντιμίρ Λένιν έχει πεθάνει κι ο Τρότσκι έχει χαρακτηριστεί ως επικίνδυνος από τον Στάλιν που έχει αναλάβει την ηγεσία του κόμματος. Έχοντας εξασφαλίσει πολιτικό άσυλο από το Μεξικό μένει για τα επόμενα δύο χρόνια στο Μπλε Σπίτι (Caza Azul) του ζωγράφου Ντιέγκο Ριβέρα και της περίφημης καλλιτέχνιδας Φρίντα Κάλο. Το καλοκαίρι του 1937, ο Ντιέγκο και η Ναταλία, σύζυγος του Τρότσκι ανακαλύπτουν ότι οι σύζυγοί τους είναι εραστές, ωστόσο ο Ντιέγκο επιτρέπει την παραμονή του Τρότσκι στο σπίτι. Όλες οι ερωτικές επιστολές που αντάλλαξαν μεταξύ τους καταστράφηκαν από τον ίδιο τον Λεόν. Ο Τρότσκι και η Φρίντα παρέμειναν φίλοι μέχρι τη δολοφονία του από τον Ramón Mercader την επόμενη χρονιά. Η Φρίντα θεωρήθηκε ύποπτη για το φόνο του και την ανέκριναν για δυο μέρες.   Δε σώθηκε καμία απόδειξη του πάθους τους. Στο τέλος της σύντομης σχέσης τους, ο Τρότσκι της ζήτησε να του επιστρέψει όλα τα ερωτικά γράμματα και τα σημειώματα που της είχε δώσει και τα έκαψε.

Στο κέντρο του πίνακα, αναπαριστάται ένα ζευγάρι που είναι έτοιμο να φιληθεί. Κατά κάποιους, τα μοντέλα στον πίνακα είναι ο ίδιος ο Κλιμτ και η αγαπημένη του, Emilie Flöge. Το υπόβαθρο είναι σε σκούρο χρυσό χρώμα, ενώ τα δύο σώματα καλύπτονται από χρυσά ενδύματα, διακοσμημένα με γεωμετρικά σύμβολα. Το ζευγάρι στέκεται πάνω σε ένα βράχο γεμάτο λουλούδια, ο οποίος κόβεται απότομα στα δεξιά του πίνακα, ενώ λουλούδια υπάρχουν και στα μαλλιά των δύο προσώπων. Επίσης, ένα χρυσό φυτό βρίσκεται στο δεξιό μέρος, μπροστά από τη γυναίκα, ενώ ένα χρυσό φωτοστέφανο σε σχήμα καμπάνας διακοσμημένο με κυκλικά σχήματα, το οποίο ξεκινά πίσω από τους ώμους του άνδρα, περιβάλλει το ζευγάρι. Η γυναίκα, σε αντίθεση με όλα τα άλλα έργα του Κλιμτ, στα οποία ο ρόλος της είναι κυρίαρχος, εδώ είναι υποταγμένη στον άντρα.

Η Μάτση θα γεννηθεί ως ποιητικό υποκείμενο, σύμφωνα με τη διατύπωση τής Άντειας Φραντζή, από τη στιγμή που θα συναντήσει τον ποιητή Ανδρέα Εμπειρίκο. Είναι χαρακτηριστικό εξάλλου πως το ψευδώνυμο που θα υιοθετήσει για την έκδοση των πρώτων της βιβλίων, Μάτση Ανδρέου, παραπέμπει ευθέως και ξεκάθαρα στον Ανδρέα Εμπειρίκο.

Δε θα γράψει, κατά τα φαινόμενα, τα πρώτα της ποιήματα παρά μόνο αφού θα έχει δεχθεί την τριπλή επίδραση του Εμπειρίκου, ο οποίος ως ψυχαναλυτής πρώτα θα επουλώσει τα τραύματά της και θα τη βοηθήσει ν’ αφήσει ελεύθερη την ερωτική της ιδιοσυγκρασία, ως ποιητής κατόπιν θα της μεταδώσει το μήνυμα και τους τρόπους του υπερρεαλισμού και ως ερωτικός σύντροφος στο τέλος θα αποτελέσει τότε το αποκλειστικό αντικείμενο της δημιουργικής της έξαρσης.

Και θα γράψει η Μάτση, από τότε ξεκινώντας κι ως το τέλος της ζωής της, ποιήματα που δονούνται και φλέγονται από το πάθος κι από τα πάθη του έρωτα, εξαίσια ποιήματα που άλλοτε αποτελούν ένα δοξαστικό του απόλυτου έρωτα κι άλλοτε ένα θρήνο για την απώλειά του ή μια δέηση για την επιστροφή του και μια απόπειρα ανάκλησης της αρχέγονης στιγμής.

Η σχέση της Μάτσης Χατζηλαζάρου με τον Ανδρέα Εμπειρίκο δεν ήταν τυχαία. Ξεκίνησε το 1938, όταν εκείνη κατέφυγε στην ψυχαναλυτική του βοήθεια και εξελίχθηκε γρήγορα σ' έναν μεγάλο έρωτα, που είχε γαμήλια κατάληξη έναν χρόνο αργότερα.

Ο γάμος κράτησε μέχρι το 1943 οπότε και η Μάτση, που μετρούσε πλέον τρεις γάμους στη σειρά (πριν από τον Εμπειρίκο είχε παντρευτεί άλλες δύο φορές), ερωτεύτηκε τον Ανδρέα Καμπά, έναν ακόμα υπερρεαλιστή της γενιάς του 1930.

Το πράγμα θα γίνει ολοφάνερο σε έξι επιστολές τις οποίες θα στείλει η Μάτση στον Εμπειρίκο από το Παρίσι, μεταξύ 1946 και 1947, όταν θα έχει πια συνδέσει τη ζωή της για τα καλά με τον Ανδρέα Καμπά.  Οι επιστολές μόλις κυκλοφόρησαν σε βιβλίο από τις εκδόσεις Άγρα με τίτλο «Γράμματα από το Παρίσι στον Ανδρέα Εμπειρίκο».

Ο έρωτας, η αγάπη ήταν πάντα πηγή έμπνευσης σε όλες τις μορφές τέχνης, στη μουσική, στην ποίηση, στον χορό, στη ζωγραφική... Άλλωστε, τι είναι τέχνη; Είναι η έκφραση συναισθημάτων, αισθήσεων, σκέψεων, ιδεών του καλλιτέχνη. Πώς θα μπορούσε, λοιπόν, να μην επηρεαστεί έτσι η ποίηση, η λογοτεχνία, η ζωγραφική. Πώς θα μπορούσε η καθημερινή ζωή να μην είναι γεμάτη έρωτα;

 
 
 

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.