Το παιχνίδι είναι ταυτόσημο με το παιδί, γιατί αρχίζει από αυτό και αυτό περισσότερο ενδιαφέρει κατά τη βιολογική του ανάπτυξη. Από τη γέννησή του κινείται χωρίς εξωτερικό σκοπό, χρησιμοποιώντας όλες τις σωματικές και ψυχοπνευματικές λειτουργίες, παίζοντας σε κάθε στιγμή.

Έχει μια βαθιά βιολογική για την εξέλιξη του ανθρώπου λειτουργία και συσχετίζεται με τη μάθηση. Ασυνείδητα, το παιχνίδι είναι ο αγαπημένος τρόπος μάθησης για τα παιδιά. Τα παιδιά επομένως πρέπει να παίζουν γιατί είναι η πιο ιδανική μέθοδος για την απόκτηση γνώσεων.

Αποτελεί τη «φυσική» γλώσσα τους, το πιο ισχυρό μέσο έκφρασής τους και αναπόσπαστη δραστηριότητα της καθημερινότητάς τους. Μέσω του παιχνιδιού, το παιδί εξωτερικεύει τα συναισθήματά του, μαθαίνει, πειραματίζεται, ευχαριστιέται, απογοητεύεται, ανακαλύπτει σιγά-σιγά τον εαυτό του και τον κόσμο που το περιβάλλει.

Πρέπει να αντιμετωπίζεται με σεβασμό καθώς το ίδιο το παιδί το θεωρεί πολύ σημαντικό. Παράλληλα, το παιχνίδι είναι μία δραστηριότητα που δεν είναι υποχρεωτική, έχει το δικό της χώρο και χρόνο, αβέβαιο αποτέλεσμα, δεν αποφέρει υλικά πλούτη, ελέγχεται από κανόνες και περιέχει στοιχεία φανταστικά και εξωπραγματικά.

Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι ενεργά, προσπαθώντας να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους. Κατασκευάζουν τις γνώσεις τους μέσω επαναλαμβανόμενων εμπειριών, που περιλαμβάνουν την αλληλεπίδραση με άλλα άτομα και αντικείμενα. Επομένως, το κοινωνικό, φυσικό περιβάλλον οικοδομεί την γνώση ως αποτέλεσμα δυναμικών αλληλεπιδράσεων.

Μπορεί δε να θεωρηθεί φυσικό προϊόν της σωματικής και ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης. Αποτελεί, παράλληλα μια από τις πιο σημαντικές δραστηριότητες η οποία συμβάλλει στη οργάνωση του εαυτού του, τη συναισθηματική, γνωστική και κοινωνική ανάπτυξη.

Επιπλέον, δίνει τη δυνατότητα στο παιδί να δράσει ελεύθερα και αβίαστα, να δημιουργήσει και να μάθει, να αναπτύξει τη σκέψη του, να οξύνει την κρίση του, να ερευνήσει τον υλικό κόσμο, να αναπτύξει τη γλωσσική του ικανότητα, να ζήσει σε ένα κόσμο φανταστικό που μπορεί να εξουσιάσει, να αναπτύξει διαπροσωπικές σχέσεις, να εκφράσει συναισθήματα, να αισθάνεται ευχαρίστηση.

Με άλλα λόγια, μέσα από το παιχνίδι το παιδί κατακτά τον κόσμο, μαθαίνει να εξασκείται σε όσα πρέπει να μάθει. Με αυτό τον τρόπο, αν και η μάθηση δεν θεωρείται ουσιώδες χαρακτηριστικό γνώρισμα του παιχνιδιού ούτε τα παιδιά παίζουν για να μάθουν, όλα τα παιχνίδια είναι ταυτόχρονα μάθηση μιας και αποτελούν το χώρο που μπορούν να αποκτηθούν και να εξασκηθούν εμπειρίες.

Πέρα από την ευχαρίστηση που εισπράττουν, μέσα από το παιχνίδι δίνεται η δυνατότητα στα παιδιά να εκφράσουν διάφορα συναισθήματα, που διαφορετικά δεν θα ήταν επιτρεπτά, όπως η επιθετικότητα. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι η επιθετικότητα υπάρχει μέσα στην ψυχοσύνθεση του παιδιού και το παιδί νιώθει ανέντιμο και ένοχο αν αυτή  κρύβεται και δεν αναγνωρίζεται. Από την άλλη μεριά, το παιδί νοιώθει πως ένα καλό περιβάλλον πρέπει να ανέχεται τα επιθετικά αισθήματα, αν αυτά εκφράζονται λίγο πολύ με μια αποδεκτή μορφή.

Η επιθετικότητα και η οργή, βιώνονται από το παιδί σαν βλαβερές ουσίες που πρέπει να αποβάλλει. Πάντα πληγώνει ή θυμώνει κάποιους, με αποτέλεσμα συχνά να ανταποδίδεται από τους άλλους ή να υπάρχει ο φόβος ότι θα ανταποδοθεί.

Το παιδί πρέπει να αντιμετωπίσει αυτή την επιπλοκή, γι' αυτό εύκολα δέχεται την πειθαρχία να εκφράσει τα επιθετικά αισθήματα με τη μορφή παιχνιδιού και όχι απλώς όταν νιώθει οργή. Μέσα από το παιχνίδι η επιθετικότητα σταδιακά διοχετεύεται σε κάποια δραστηριότητα που έχει τελικά έναν εποικοδομητικό σκοπό, όπως για παράδειγμα ο αθλητισμός. Ο ρόλος των γονιών είναι να μην αγνοήσουν την κοινωνική συμβολή που πραγματοποιεί το παιδί, εκφράζοντας τα επιθετικά του αισθήματα στο παιχνίδι, αντί να ξεσπά όταν οργίζεται.

Όπως γνωρίζουμε όλοι το μυαλό ενός μικρού παιδιού είναι ένα τεράστιο σφουγγάρι έτοιμο να βυθιστεί στα νερά της γνώσης και να ρουφήξει τα πάντα και το παιχνίδι είναι ο καλύτερος του φίλος. Υπάρχει όμως και η περίπτωση αυτή η φιλία να μην έχει αισιόδοξο τέλος στο μέλλον. Σίγουρα αρκετά παιχνίδια δυστυχώς δεν καθίστανται για αρκετά παιδιά παιδαγωγικά αλλά και εκπαιδευτικά για την προσωπικότητα και το χαρακτήρα του παιδιού.

Ένα κοινό παιχνίδι όπως η κούκλα σίγουρα δεν μπορεί να βλάψει  ψυχοσωματικά κανένα παιδί, αλλά παρ’ όλα αυτά μπορεί να γίνει ο λόγος ενός φορέα ναρκισσιστικών χαρακτηριστικών ενώ ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι οξύθυμων και επιθετικών χαρακτηριστικών.

Η παιδική ηλικία είναι ένα ακατέργαστο διαμάντι που θα το φροντίζεις και θα το κατεργάζεσαι έως τη μετεφηβεία. Πολλοί είναι οι παράγοντες και παρακλάδια που θα συμβάλουν στην ομαλή και λειτουργική κατεργασία του. Το παιχνίδι είναι ένα από αυτά. Μην τα φοβηθείτε, δώστε στο παιδί την ευκαιρία να αναπτυχθεί, να κοινωνικοποιηθεί, να εκπαιδευτεί μέσα από αυτά, πάντοτε όμως με την σωστή επιλογή και κατάχρηση του παιχνιδιού για μια σωστή ανάπτυξη και ενηλικίωση του χαρακτήρα.

Με τον παρακάτω σύνδεσμο σας παραθέτουμε τα κατάλληλα παιχνίδια για κάθε ηλικία, όπως τα προτείνει η Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία:

http://www.iatrikathemata.gr/paidipaixnidi.htm

Πηγή:

Γκουγκουλή, Κ. & Κούρια, Α. (1999). Παιδί και παιχνίδι στη νεοελληνική κοινωνία

comments Αν έχεις κάτι να πεις... μίλησε τώρα ή σώπασε για πάντα.